රජරට වකුගඩු රෝගය, නිර්දේශ හා වගකීම්

රජරට හඳුනා නො ගත් වකුගඩු රෝගයට හේතු සෙවීම සඳහා සෞඛ්‍ය අමාත්‍යංශය ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයේ සහයෝගය ඇති ව සිදු කරගෙන යන පර්යේෂණ ව්‍යාපෘතියේ ප්‍රගති සමාලෝචන හා නිර්දේශ ඇතුළත් වාර්තා 3ක්‌ ඉකුත් සතියේ ජනමාධ්‍ය වෙත නිකුත් කෙරිණි. ඒවා සෞඛ්‍ය අමාත්‍යංශය විසින් නිල වශයෙන් මාධ්‍ය වෙත නිකුත් කරන ලද්දේ නො වුණ ද, එනම් සෞඛ්‍ය ක්‌ෂේත්‍රයට සම්බන්ධ ප්‍රබල ක්‍රියාකාරී සංවිධානයක්‌ හරහා ලබාගෙන මාධ්‍ය වෙත නිකුත් කෙරුණක්‌ වුව ද මේ ලිපිය ලියන මොහොත වන තුරුත් සෞඛ්‍ය අමාත්‍යංශය හෝ ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය හෝ එම වාර්තා සාවද්‍ය බවට හෝ එහි ඇති තොරතුරු විකෘති කර ඇති බවට හෝ නිල ප්‍රකාශයක්‌ සිදු කර ඇති බවක්‌ දැනගැනීමට නොමැත. අනෙක්‌ අතට මේ වන විටත් ශ්‍රී ලංකාවේ වෘත්තීය වෛද්‍යවරුන් නියෝජනය කරන විද්වත් ආයතනය ලෙස පිළිගැනෙන ශ්‍රී ලංකා වෛද්‍ය සංගමය (SLMA) ද මෙහි පිටපත් වෛද්‍යවරුන් ගේ අවධානය පිණිස බෙදාහැර ඇති බව දැනගැනීමට තිබේ. මූලාශ්‍රය හෝ අන්තර්ගතය හෝ සැක කටයුතු නම් එවැනි ලියවිල්ලක්‌ මෙවැනි විද්වත් ආයතනයකින් බෙදාහැරෙනු ඇතැයි සිතීමට අපහසු ය.

මේ ආකාරයෙන් වෙනත් පාර්ශ්වයක්‌ විසින් උපුටා දක්‌වනු ලබන වාර්තා ත්‍රිත්වයක්‌ පාදක කරගෙන කරුණු විමර්ශනයක යෙදෙන්නට අප ඉක්‌මන් වන්නේ මක්‌නිසා ද යන්න රජරට වකුගඩු රෝගයේ අක්‌මුල් සෙවීමට උනන්දුවක්‌ දක්‌වන ඇතැම් පිරිස්‌වලට ගැටලුවක්‌ විය හැකි ය. එහි ලා දිය යුතු ව ඇති පිළිතුර මේ වාර්තාවන් තුළ ම පැහැදිලි ව අන්තර්ගගත ව ඇත.

මෙකී වාර්තා ත්‍රිත්වය අතරින්, 2011 වසරේ ජූනි මස සෞඛ්‍ය ඇමැතිවරයා වෙත භාර දී ඇතැයි සඳහන් වන, පළමුවැන්නෙහි මෙසේ දැක්‌වේ.

"වකුගඩුවලට විෂ සහිත වූ සාධක කිහිපයකට ම නිරාවරණය වීම මෙකී වකුගඩු රෝගයට හේතු වන බව පෙනී යයි. මේ දක්‌වා හඳුනාගෙන ඇති විෂ සහිත සාධක අතර ආසනික්‌, කැඩ්මියම් සහ කෘෂි රසායන ද වෙයි.

ආනයනික රසායනික පොහොර, විශේෂයෙන් ම වකුගඩුවලට විෂ සහිත ආසනික්‌ සහ කැඩ්මියම් වැනි කාරක අඩංගු පොහොරවල ගුණාත්මක බව ඉහළ නැංවීම සඳහා නියාමන සැලැස්‌මක්‌ සැකසීමට නිර්දේශ කරනු ලැබේ.

හැකිතාක්‌ ඉක්‌මනින් මේ සම්බන්ධයෙන් පියවර ගැනීම පැහැර හැරිය නොහැකි අවශ්‍යතාවකි. මේ සම්බන්ධයෙන් පියවර ගැනීමට පමා වීම පරිසරයෙහි විෂකාරක තවදුරටත් එක්‌ රැස්‌ වීමට හේතු වනු ඇති අතර මෙකී ප්‍රදේශවල වෙසෙන ජනයා ගේ සෞඛ්‍යයට වන හානිය අනුක්‍රමයෙන් වැඩි වීම එහි ප්‍රතිඵලය වනු ඇත."

මේ ප්‍රකාශනයෙන්, හැකිතාක්‌ ඉක්‌මනින් පියවර ගන්නැයි නිර්දේශ කෙරෙන්නේ මොහොතක හෝ පමාවෙහි ප්‍රතිවිපාක ද පැහැදිලිව ගෙනහැර දක්‌වමිනි.

එහෙත් 2011 ජූනි මස සිට මේ දක්‌වා වසරකටත් වැඩි කාලයක්‌ ගත වී ඇති නමුදු කෘෂි රසායන, රසායනික පොහොර ආනයන ක්‍රියාවලිය නියාමනය කිරීම සඳහා (විශේෂයෙන් ම කෘෂිකර්ම අමාත්‍යංශය හා ඒ යටතේ ක්‍රියාත්මක අංශ) සවිමත් වැඩපිළිවෙළක්‌ ක්‍රියාවට නංවා ඇති බවක්‌ පෙනෙන්නට නැත.

එබැවින් පැහැර හැර ඇති මේ වගකීම් සමුදාය ජනමාධ්‍ය ඔස්‌සේ හෝ කඩිනමින් සාකච්ඡාවට ගැනීම කාලීනව වැදගත් ජාතික අවශ්‍යතාවක්‌ බව අප පළමුව වටහාගත යුතු වේ.

මේ වගකීම් පැහැර හැරීම මූලික වශයෙන් දෙආකාරයකට සිදු වී ඇත. මෙකී මුල් ප්‍රගති සමාලෝචන වාර්තාව නිකුත් ව ඇති 2011 ජූනි මාසය යනු රජරට වකුගඩු රෝගය සම්බන්ධයෙන් මෙරට ස්‌වාධීන පර්යේෂණ කණ්‌ඩායම් කිහිපයක ම අනාවරණ පිළිබඳව රට තුළ උණුසුම් වාද විවාද මධ්‍යයේ සාකච්ඡාවට බඳුන් වෙමින් තිබූ සමයකි. විශේෂයෙන් ම මෙයට ආසනික්‌වල ඇති සම්බන්ධය ගෙනහැර පෑ පර්යේෂණ කණ්‌ඩායම කෙරෙහි කැපී පෙනෙන අවධානයක්‌ ඇති වූ සමයකි.

එහෙත් එවකට වගකිවයුතු අංශ හැසිරුණේ මෙකී සාධක නො සලකා හැරිය යුතු තරම් නොවැදගත් බව ජනතාවට ඒත්තු ගැන්වෙන ආකාරයෙන් බව අපට අමතක නැත. ආසනික්‌ සහ කැඩ්මියම් සැකයට බඳුන් ව ඇති බව ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය හා සම්බන්ධ වාර්තාවෙහි ම සඳහන් වෙද්දීත් වගකිවයුත්තන් ඒ බව කවර හේතුවක්‌ හෝ නිසා යටපත් කර ඇති බව පෙනී යයි.

එතෙකින් නො නවතින ඔවුන් හැසිරී ඇත්තේ මෙවැනි අනතුරු හැඟවීමක්‌ හෝ නිර්දේශයක්‌ හෝ තමන් වෙත ලැබී නොමැති ආකාරයට ය. සිදු වීගෙන යන විපත වළක්‌වා ලීමට සතුටුදායක පියවර මොවුන් මේ දක්‌වා ගෙන තිබේ ද? අප එසේ ප්‍රශ්න කරන්නේ කරුණු කාරණා සහිත ව ය.

කෘෂි රසායන ආනයනය, බෙදාහැරීම හා පරිභෝජනය නියාමනය කිරීම සම්බන්ධයෙන් සවිමත් නීති පද්ධතියක්‌ අප රට සතු ව තිබුණ ද ඒවා නිසි ආකාරයෙන් ක්‍රියාවට නැංවීමේ ප්‍රායෝගික අපහසුතා තවදුරටත් පවතින බව මේ වන විට ප්‍රසිද්ධ රහසකි.

එක්‌ අතකින් මේ කටයුතුවලට සෘජු ව ම සම්බන්ධ වන කෘෂිකර්ම අධ්‍යක්‌ෂ ජනරාල් යටතේ ක්‍රියාත්මක අදාළ නියාමන අංශවල පවතින අඩු විද්‍යාගාර පහසුකම් හා විශේෂඥ දැනුමෙන් පිරිපුන් මානව සම්පත් හිඟකම දැක්‌විය හැකි ය. මෙවැනි වාතාවරණයක්‌ යටතේ කෘෂි රසායන ගෙන්වන සමාගම් විසින් ඉදිරිපත් කරනු ලබන විදෙස්‌ විද්‍යාගාර වාර්තා කෙරෙහි වැඩි විශ්වාසයක්‌ තැබීම හැර අන් විකල්පයක්‌ මෙකී අංශවලට ඉතිරි නො වේ.

නිදසුනක්‌ ලෙස ඇතැම් කෘෂි රසායනවල සක්‍රිය සංඝටක එකක්‌ නො ව ද්විත්වයක්‌ ම සංයෝජනය කර අන්තර්ගත කර ඇති අවස්‌ථා ඇත. එවැනි විටක ඒ එක්‌ එක්‌ සංයෝගය වෙන් කරගෙන එහි බලපෑම සෙවීම මෙවැනි අඩු පහසුකම් යටතේ සිදු කිරීම අතිශය දුෂ්කර කටයුත්තකි.

අධික සක්‍රිය සංඝටක සාන්ද්‍රණයක්‌ සහිත කෘෂි රසායන ඇසිරුම් ගෙන්වන සමාගම්, ඒවායෙහි සාන්ද්‍රණ අනුමත අගය දක්‌වා අඩු වන සේ මෙරට දී බෝතල් කිරීම සිදු කරයි. එවැනි විටක දී නිසි මට්‌ටමින් සංඝටක සාන්ද්‍රණ පවත්වාගන්නේ ද යන්න මුළුමනින් ම පරීක්‌ෂා කිරීමට සිදු වන්නේ අපේ විද්‍යාගාරයක ය. අඩු පහසුකම් යටතේ එවැනි කටයුත්තක්‌ කාර්යක්‌ෂ්මව සිදු කළ හැකි යෑයි විශ්වාස කිරීමට නොහැකි ය. එකල්හි ද සමාගම් විසින් ඉදිරිපත් කරනු ලබන දත්ත මත යෑපීමට සිදු වීම නො වැළැක්‌විය හැකි ය.

මේ නිදසුනෙන් ඉස්‌මතු කෙරෙන තවත් අවශ්‍යතාවක්‌ වන්නේ මෙරටට ගෙන්වන කෘෂි රසායන නිසි අයුරින් පරීක්‌ෂා කිරීමට නම් රේගුව සතු ව ද උසස්‌ ප්‍රමිතියෙන් යුතු විද්‍යාගාර පහසුකම් තිබීම වැදගත් බව ය. එවිට රේගුවේ විද්‍යාගාර දත්ත හා පසුව පළිබෝධනාශක කාර්යංශයේ විද්‍යාගාර දත්ත විශවසනීය අයුරින් සන්සන්දනය කර බැලීමට අවස්‌ථාව ලැබේ.

විද්‍යාගාර පහසුකම් මෙන් ම මානව සම්පත් ඌනතාවක්‌ ද ඇති බව පෙර දී සඳහන් කළෙමු. පළිබෝධනාශක නියාමන අංශවල වැඩියෙන් ම ක්‍රියාකාරී සේවයෙහි නියුතු ව සිටිය යුතු වන්නේ පාරිසරික විෂවේදය සම්බන්ධ විශේෂඥතාවක්‌ සහිත පිරිසකි. එහෙත් අප රටේ එවැනි තත්ත්වයක්‌ දක්‌නට නො ලැබේ. නිලධාරීන් තෝරා ගැනීමේ දී අදාළ විශේෂඥතාවට වඩා ජ්‍යෙෂ්ඨත්වය සලකා බලන බවක්‌ දක්‌නට ලැබේ.

පළිබෝධනාශක රෙජිස්‌ට්‍රාර්වරයා වෙත නිර්දේශ ඉදිරිපත් කරන පළිබෝධනාශක පිළිබඳ තාක්‌ෂණික හා උපදේශන කමිටුවෙහි සංයුතිය දෙස බලන විට ද මෙකී අඩුපාඩුව කැපී පෙනෙයි. එය ද වැඩි ප්‍රමාණයක්‌ නියෝජනය කරන්නේ විෂවේදීන් නො ව ඉහළ පරිපාලන කටයුතුවල පළපුරුද්දක්‌ සහිත නිලධාරීන් ය. මෙවැනි විටක ඔවුන් විසින් ගනු ලබන තීන්දු විද්‍යාත්මක දත්ත මත පදනම් වනවාට වඩා ප්‍රතිපත්තිමය තීන්දු වීමේ වැඩි නැඹුරුවක්‌ පවතිsයි.

මෙවැනි අඩුපාඩුකම් වඩාත් හොඳින් පැහැදිලි වන්නේ ආසනික්‌, රසදිය වැනි විෂ ද්‍රව්‍ය හුදෙක්‌ කෘෂි රසායනවලට නිෂ්පාදනයේ දී එක්‌ වන අපද්‍රව්‍ය කාණ්‌ඩයෙහි ලා සලකා ඒවා ද සහිතව අදාළ කෘෂි රසායන ලියාපදිංචි කිරීමට අවසර දිය යුතු ය වැනි නිර්දේශ මෙකී අංශවලින් යම් යම් අවස්‌ථාවල ඉදිරිපත් ව ඇති නිසා ය.

රජරට වකුගඩු රෝගය සම්බන්ධව 2011 ඔක්‌තෝබර් මාසයේ දී ඉදිරිපත් කර ඇති ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයේ තවත් ව්‍යාපෘති වාර්තාවක සඳහන් ව ඇත්තේ සෞඛ්‍ය ඇමැතිවරයා ගේ උපදෙස්‌වලට අනුව 2011 වසර අවසානය වන විට මීට සම්බන්ධ අදාළ අමාත්‍යංශ එක්‌ ව කෙටිකාලීන, මධ්‍යකාලීන හා දිගුකාලීන පියවර සහිත බහුපාර්ශ්වික උපායමාර්ගික සැලැස්‌මක්‌ සකස්‌ කර තිබිය යුතු බවත්, 2012 වසර තුළ හැකිතාක්‌ ඉක්‌මනින් එම සැලැස්‌ම ක්‍රියාවට නැංවිය යුතු බවත් ය.

එහෙත් එසමය වන විටත් ඇතැම් වගකිව යුතු අංශ ක්‍රියා කර ඇත්තේ ආසනික්‌ වැනි, ප්‍රශ්නයට සෘජු ව ම වගකිව යුතු බවට චූදිත මූලද්‍රව්‍යවල අහිංසකකම හුවා දැක්‌වීමට නම් එය සුළු පරිමාණයේ වගකීම් පැහැර හැරීමක්‌ ලෙස සැලකිය හැකි ද?

ගුණාත්මක බවින් අඩු කෘෂිරසායන හඳුනාගැනීමට අපහසු කරවන තවත් හේතුවක්‌ ලෙස දැක්‌විය හැක්‌කේ, අඩංගු රසායන ද්‍රව්‍ය අතරින් සක්‍රිය සංඝටකය (පළිබෝධයා විනාශ කිරීමට සෘජු ව ක්‍රියාත්මක වන අනුමත සංඝටකය, සක්‍රිය සංඝටකය ලෙස හැඳින්වේ) පමණක්‌ ලේබලයෙහි මුද්‍රණය කිරීමේ සම්ප්‍රදායක්‌ අප රට තුළ ක්‍රියාත්මක වීම ය. ආසනික්‌ වැනි "අහිංසක" අපද්‍රව්‍ය කෘෂිරසායනවල අඩංගු ද යන්න දැනගැනීමේ අයිතියක්‌ පාරිභෝගිකයාට පැහැදිලිව ම තිබේ.

අනුමත සක්‍රිය සංයෝග නිසි මාත්‍රාවෙන් යොදා කෘෂි රසායන නිෂ්පාදනය සාමාන්‍යයෙන් මිල අධික කටයුත්තකි. මේ නිසා ව්‍යාපාරික ප්‍රජාව අනුමත සක්‍රිය සංයෝග අඩුවෙන් යොදා, සාපේක්‌ෂව අඩු වියදමකින් සපයාගත හැකි ආසනික්‌ වැනි උග්‍ර විෂකාරක වුවමනාවෙන් ම නිෂ්පාදනවලට මුසු කරන්නේ ද යන සැකයක්‌ ඉකුත් සමයේ මතු වී තිබිණි.

නිෂ්පාදකයන් සක්‍රිය ද්‍රව්‍යවලට අමතරව අඩංගු වෙනත් ද්‍රව්‍ය ද ලේබලයෙහි මුද්‍රණය කරන්නේ නම් බලධාරීන් සත්‍යය වසන් කළ ද විද්‍යාත්මක සාක්‌ෂි ඔස්‌සේ ලැබෙන අනතුරු හැඟවීම් පිළිබඳව විමසිලිමත් වීමේ අවස්‌ථාවක්‌ පාරිභෝගකයාට ලැබෙයි.

කෘෂිරසායන විෂ ගැන කතා කරන විට රසායනික පොහොරවල බලපෑම ද අමතක කළ නොහැකි ය. විශේෂයෙන් ම ආසනික්‌ හා කැඩ්මියම් පරිසරයට මුසු කරන ප්‍රභවයක්‌ ලෙස රසායනික පොහොර හඳුනාගෙන තිබේ. මේ අතර ටි්‍රපල් සුපර් පොස්‌පේට්‌වල අධික ලෙස යුරේනියම් අඩංගු බවට ද ඉකුත් සමයේ කෙරුණු අධ්‍යයනයකින් අනාවරණය වී තිබිණි. අවාසනාවකට මෙන් අප රටේ රසායනික පොහොර නියාමනය කෘමිනාශක නියාමනය තරම් වත් විධිමත් යාන්ත්‍රණයක්‌ සහිත වූවක්‌ නො වේ. ආනයනිත පොහොර පරීක්‌ෂාවට බඳුන් කිරීමේ සතුටුදායක ක්‍රමවේදයක්‌ අප රට තුළ ක්‍රියාත්මක වන්නේ නැත.

ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයට සම්බන්ධ පූර්වෝක්‌ත වාර්තා ත්‍රිත්වයෙන් අවසන් වාර්තාව නිකුත් ව ඇත්තේ 2012 පෙබරවාරි 13 දාතමිනි. හඳුනා නො ගත් වකුගඩු රෝගය වැළඳි 496 දෙනකු ගෙන් ලබාගත් මුත්‍රා සාම්පලවලින් දල වශයෙන් සියයට 88ක ම ආසනික්‌ සහ/හෝ කැඩ්මියම් නිදන්ගත වකුගඩු රෝග අවදානමක්‌ ඇති කරවන මට්‌ටමින් අඩංගු බව එහි සඳහන් වේ. එමෙන් ම උතුරුමැද පළාතේ වකුගඩු රෝගීන් ද ඇතුළු පරීක්‌ෂාවට බඳුන් කෙරුණු ජනතාව ගෙන් සියයට 90කට නොඅඩු පිරිසක ගේ නියපොතු හා හිකෙස්‌වල අඩංගු ආසනික්‌ ප්‍රමාණය සංවර්ධිත රටවල ජනතාව ගේ අදාළ දේහ කොටස්‌වල අඩංගු ආසනික්‌ ප්‍රමාණය ඉක්‌මවන බව වාර්තාව කියයි.

වාර්තාවේ සඳහන් වන තවත් වැදගත් නිරීක්‌ෂණයක්‌ වන්නේ රෝගීන් පාවිච්චි කළ ජල මූලාශ්‍ර 98කින් සියයට 99ක්‌ ම කිවුල සහිත හෝ අධික කිවුල සහිත ජලය වූ බව ය. ආසනික්‌ කැඩ්මියම් වැනි බැර ලෝහ මඟින් වකුගඩු රෝගී කිරීමේ ක්‍රියාවලිය තුළ කිවුල් ජලය ද කිසියම් භූමිකාවක්‌ රඟදක්‌වනු ලැබීමට ඉඩ ඇතැයි එහි වැඩිදුරටත් ඉඟි කර ඇත.

කෙසේ වෙතත් ජල සාම්පල 118ක්‌ ආසනික්‌ සහ කැඩ්මියම් සඳහා පරීක්‌ෂා කිරීමෙන් පසු (මෙයින් 99ක්‌ රෝගීන් පානයට ගත් ජලමූලාශ්‍රවලින් ලබාගැනුණු ඒවා විය) අනතුරුදායක ආසනික්‌ හෝ කැඩ්මියම් මට්‌ටමක්‌ දක්‌නට ලැබී නැති බව ද වාර්තාවේ කියවෙයි.

මේ අනුව මේ ජාතික පරීක්‌ෂණ කණ්‌ඩායම හමුවේ විස¹ගැනීමට ඉතිරි ව ඇති වැදගත් ම ගැටලුවක්‌ ලෙස හඳුනාගත හැක්‌කේ රෝගීන් පරිහරණය කළ ජලයෙහි අඩංගු නැති තරම් අධික ආසනික්‌ හා කැඩ්මියම් මට්‌ටමක්‌ රෝගීන් ගේ දේහයෙහි පෙන්නුම් කෙරෙන්නේ නම් එම ප්‍රමාණය දේහගත වූයේ කවර මූලාශ්‍රයකින් ද යන්න සොයා ගැනීම ය.

ඉකුත් සමයේ ඇතැමුන් අතර සම්භාවනාවටත් තවත් පිරිසක්‌ අතර අවඥවටත් බඳුන් වූ කැලණිය විශ්වවිද්‍යාලයට අනුබද්ධිත ස්‌වාධීන පරීක්‌ෂණ කණ්‌ඩායමක්‌ දැනටමත් ආසනික්‌ පැමිණෙන මූලාශ්‍රය පරීක්‌ෂණාත්මකව ඔප්පු කර පෙන්වා ඇති බව ද මෙහි ලා සඳහන් නො කළ හොත් අඩුවකි. ඔවුන් පෙන්වා දුන්නේ ජලයෙහි ආසනික්‌ ඉහළ මට්‌ටමකින් පෙන්නුම් නො කෙරෙන්නේ එය හඳුනා ගැනීම සඳහා අනුගමනය කරනු ලබන ක්‍රමවේදයේ අඩුපාඩුවක්‌ හේතුවෙන් මිස සත්‍ය වශයෙන් ම ජලයේ ආසනික්‌ අඩුවෙන් අඩංගු නිසා නො වන බවයි. ඔවුන් විසින් ම හඳුන්වා දෙන ලද පරීක්‌ෂණ ක්‍රමවේදයකින් මේ වන විටත් ජලයෙහි ආසනික්‌ අධික මට්‌ටම්වලින් අඩංගු බව පෙන්වා දී තිබේ.

මීට වසරකට ඉහත දී පැවැති තත්ත්වය අනුව, පසුකාලීනව නිකුත් වන ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය හා අත්වැල් බැඳගත් වාර්තාවක ආසනික්‌ සහ කැඩ්මියම් රජරට වකුගඩු රෝගයේ සැකකරුවන් ලෙස නම් කෙරෙනු ඇතැයි ඇතැම් අය සිතන්නට නැත. මේ සම්බන්ධයෙන් විද්‍යාත්මකව මත පළ කළ ද ඇතැම් ස්‌වාධීන පර්යේෂකයන්ට එදා විද්‍යාත්මක සමාජයේ වලංගුභාවයක්‌ ලැබුණේ නැත. එහෙත් දෛවයේ සරදමකට මෙන් අද මේ පර්යේෂණවල වටිනාකම බැහැර කළ නොහැකි ලෙස ඉස්‌මතු වෙමින් තිබේ.

ඒ කොයි හැටි වෙතත් මේ සැම උත්සාහයක්‌ ම දරනු ලබන්නේ, කුරිරු ලෙස, ජීවත් වීමේ වරම අහිමි කරනු ලැබ අන්ත අසරණභාවයට පත් ව සිටින අපේ ම සහෝදර ජන කොටසක ගේ සුබසිද්ධිය වෙනුවෙනි. එම අරමුණ පෙරදැරිව අප සියලු දෙනා ම කුලල් කා ගැනීමකින් තොර ව මේ කටයුත්තෙහි ලා එක්‌ විය යුතු වෙමු. අදාළ නිර්දේශයන් නො පමා ව ක්‍රියාවට නැංවීම සඳහා වගකිවයුත්තන්ට බල කළ යුතු වෙමු.
රුහුණ විශ්වවිද්‍යාලයයේ සත්ත්ව විද්‍යා අංශයේ
පාරිසරික විෂවේදය පිළිබඳ ජ්‍යෙෂ්ඨ කථිකාචාර්ය
ආචාර්ය පී. මංගල සී. එස්‌. ද සිල්වා
වන ගිනි පාලනය කිරීමට නම්....   
ශ්‍රී ලංකාවේ විවිධ ප්‍රදේශවල පිහිටි වනාන්තර ගිනි තැබීම් පිළිබඳව දිනපතා ම පාහේ ජනමාධ්‍ය ඔස්‌සේ වාර්තා වේ. ඒ අනුව පසුගිය මාස හතරක පමණ කාලය තුළ අපේ රටේ වියළි කලාපයේ වන ගිනි විශාල ලෙස ඉහළ ගොස්‌ ඇති බවක්‌ පෙනේ. ආපදා කළමනාකරණ මධ්‍යස්‌ථානයේ ප්‍රකාශකයකුට අනුව මේ මස මුල වන විට මාස හතරක්‌ තුළ වන ගිනි 100ක්‌ වාර්තා වී තිබේ. ඉන් විනාශයට පත් වනාන්තර ප්‍රමාණය හෙක්‌ටයාර 4000ක්‌ (අක්‌කර 10,000ක්‌) පමණ බව පැවසේ. මේ ප්‍රමාණය සාමාන්‍ය ප්‍රමාණයට වඩා අධික බව පළමු වගුව විමසීමෙන් පෙනේ. (එහෙත් වගුවේ සඳහන් වන්නේ වන සංරක්‌ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවට වාර්තා වී ඇති වන ගිනි පමණක්‌ බව සැලකිය යුතු ය). ඊට හේතුවක්‌ ව ඇත්තේ මේ වර්ෂයේ පවත්නා දැඩි නියඟයයි.

මෙසේ ගිනි තබා ඇති ඇතැම් ස්‌ථාන ජාතික වනෝද්‍යාන, අභය භූමි හෝ රක්‌ෂිත වනාන්තර වැනි ආරක්‌ෂිත ප්‍රදේශ වේ. ඉන් විශාලතම ගින්න ඇති වූයේ ඉදල්ගස්‌හින්න-ඔහිය-පට්‌ටිපොල ප්‍රදේශයේ වනාන්තරයක ය. ඉන් හානි වූ ප්‍රමාණය හෙක්‌ටයාර 600ක්‌ තරම් ය. එසේ ම අගෝස්‌තු මාසයේ ම සෝමාවතී ජාතික වනෝද්‍යානයේ ගිනි දෙකක්‌ වාර්තා විය. ස්‌වාභාවික වනාන්තර මෙන්ම වන වගා ද මෙසේ ගින්නෙන් හානියට ලක්‌ වූ ස්‌ථාන අතර වේ.

වර්ෂයේ මේ කාලයේ රටේ වියළි හා අතරමැදි කලාපයේ වන ගිනි තැබීම් ඉහළ යැම පුදුමයක්‌ නො වේ. ජූනි-සැප්තැම්බර් දක්‌වා කාලය මේ ප්‍රදේශවලට ඉතා වියළි කාලයකි. මේ කාලයේ දී තෙත් කලාපයට වැසි ලැබෙතත් වියළි කලාපයට වර්ෂාවක්‌ නො ලැබේ. එහි වනාන්තර හා පතන් බිම් ආශ්‍රිතව දැකිය හැකි තෘණ හා වෙනත් පඳුරුමය ශාක මේ කාලය වන විට බෙහෙවින් වියළී ගොස්‌ තිබේ. මේ නිසා වනාන්තර ගිනි වේගයෙන් පැතිර යයි. වියළි සුළං, ගිනි මගින් සිදු වන හානිය ඉහළ යැම සඳහා ද බලපායි. මෙවැනි ගිනි වැඩි ප්‍රමාණයක්‌ වාර්තා වන්නේ ඌව පළාත හා මධ්‍යම පළාතේ නැඟෙනහිර බෑවුමේ පිහිටි ප්‍රදේශවලිනි. නකල්ස්‌ හෙවත් දුම්බර වනාන්තරය, නමුණුකුල හා ඌව පළාතේ කඳු ප්‍රදේශ වන ගිනි සඳහා ඉතා ප්‍රකට ස්‌ථාන වේ. (තෙත් කලාපයේ වන ගිනි තැබීම් ඉහළ යන්නේ එහි වියළිතම කාලය වන පෙබරවාරි-මාර්තු කාලයේ දී ය.)

වන ගිනි ඇති වන්නේ කෙසේ ද?

අපේ රටේ වනාන්තර ස්‌වාභාවිකව ගිනි නො ගන්නා බව මේ පිළිබඳ විශේෂඥ මතයයි. එසේ නම් වන ගිනි යම් කිසිවකු විසින් ඇති කරනු ලැබිය යුතු ය. මෙසේ ගිනි තබන්නේ හේතු කිහිපයක්‌ නිසා ය. සතුන් දඩයම් කිරීම හා ගවයන්ට අලුත් තෘණ ලබාගැනීම සඳහා වුවමනාවෙන් වනාන්තර ගිනි තැබීම දැකිය හැකි ය. හේන් හා වෙනත් වගා කටයුතු සඳහා වන බිම් එළි කර සිදු කරන ගිනිතැබීම් පැතිරී යැම ද වන ගිනි සඳහා හේතු වේ. විනෝදයට වනාන්තර ගිනි තැබීම ද මීට බලපායි. දැල්වෙන සිගරැට්‌ කොට ඉවත දැමීම හා ගෙවතුවල කසළ ගිනි තැබීම වැනි කටයුතු නිසා ද වන ගිනි ඇති විය හැකි ය.

වන ගිනි පිළිබඳ මාධ්‍ය වාර්තාවල බොහෝ විට සඳහන් වන්නේ වනාන්තරයක්‌ ගිනි ඇවිළී ඇති බවත්, ඒවා නිවීමට ගත් උත්සාහයත්, ඉන් කෙතරම් ප්‍රදේශයක්‌ විනාශ වූයේ ද යන්නත් ය. මෙහි දී අදාළ රාජ්‍ය නිලධාරීන් කෙතරම් කාර්යක්‌ෂ්ම වී ද හා සේවක පිරිස්‌ ප්‍රමාණවත් වී ද යන්න වැනි කරුණු ද සඳහන් වේ. අපේ රටේ මාධ්‍ය වාර්තාකරණයේ ඇති එක්‌ අංගයක්‌ වන්නේ ජනතාව අවුස්‌සනසුලු පුවත් ය. මේ නිසා වන ගිනි ඉහළින් හුවා දක්‌වන පුවත් අතර මේවා ගිනි ඇවිළී ඇත්තේ කෙසේ ද යන්න හා ඒවා ඇති කළේ කවුරුන් ද යන්න ගැන සඳහන් වූයේ ඉතා අඩුවෙනි.

වන ගිනි වැඩි වීමෙන් පෙනෙන්නේ වන ගිනි වැළැක්‌වීමේ වැදගත්කම පිළිබඳව සාමාන්‍ය ජනතාව ප්‍රමාණවත් තරම් දැනුම්වත් වී නොමැති බව ය. වනාන්තර ගිනි තැබීමේ අහිතකර ප්‍රතිඵල බොහෝ දෙනා දන්නා කරුණු ය. දිය උල්පත් සිඳීයැම, ජෛවවිවිධත්වය හායනයට ලක්‌ වීම, නාය යැම් ඇති වීමේ ඉඩ වැඩි වීම ඉන් කිහිපයක්‌ පමණි. මේ බව දැන දැනත් වනාන්තර විනාශ කරන්නන් අපේ සමාජයේ සිටීම කණගාටුවට කරුණක්‌ පමණක්‌ නො වේ. දශක හතරක පරිසර අධ්‍යාපනයේ අසාර්ථකත්වය මින් යළිත් පෙනේ. කෙසේ වුවත් කුමන සමාජයක වුවත් අපරාධකරුවන් අතළොස්‌සක්‌ හෝ සිටින බැවින් ඒවා පාලනය කිරීම සඳහා නීතිය අකුරට ක්‍රියාත්මක කිරීම හා නීතිය දැඩි කිරීම අවශ්‍ය වේ.

වන ගිනි සඳහා අපේ රටේ නීතිය අනුව ලබා දිය හැකි දඬුවම් මෙසේ ය. 2009 අංක 65 දරන සංශෝධිත වන ආඥා පනත අනුව ගිනි තබනු ලබන වනාන්තර වර්ගය අනුව ලබා දිය හැකි දඬුවම වෙනස්‌ වේ. එය වසර දෙකත් හතත් අතර සිර දඬුවමක්‌ හා රු. 5,000ත් 200,000ත් අතර දඩයක්‌ හෝ මේ දෙක ම විය හැකි ය. එසේ ම මීට අමතරව සිදු කරන ලද හානියට වඩා අධික වූ වන්දියක්‌ ගෙවීමට ද නියම කළ හැකි ය.

එහෙත් වනාන්තර ගිනි තබන්නවුන්ට එරෙහි ව නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීමේ යම් ගැටලුවක්‌ ඇති බව පෙනේ. ඒ ඔවුන් කොටු කර ගැනීමේ අපහසුවයි. අප දුටු පුවත් වාර්තා කිසිවක අදාළ අපරාධකරුවන් අල්ලා ගැනීමට හැකි වූ බවක්‌ සඳහන් නො වී ය. අදාළ අපරාධකරුවන් බොහෝ විට ප්‍රදේශයේ ම පදිංචිකරුවන් වීමත් මේ විනාශකාරී ක්‍රියාවලියේ කෙටිකාලීන ප්‍රතිලාභ යම් පිරිසකට ලැබීමත් නිසා තොරතුරු සපයාගැනීම අපහසු වන බව පෙනේ. මේ පිළිබඳ නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීමට ප්‍රදේශයේ ජනතාව ගේ සහයෝගය අවශ්‍ය බව නුවරඑළිය දිස්‌ත්‍රික්‌ ලේකම්වරයා පුවත්පතකට කර තිබූ ප්‍රකාශකින් ද පෙනේ.

ජුනි මාසයේ දී වාර්තා වූ පරිදි වනාන්තර ගිනි තබන පුද්ගලයන්ට එරෙහි ව නීතිය තදින් ක්‍රියාත්මක කරන්නට රජය තීරණය කර තිබේ. ජනාධිපතිවරයා මේ දඬුවම් ඉහළ නැංවීමට පියවර ගන්නා ලෙස දැනුම් දී ඇති බව ද වාර්තා විය. ඒ අනුව අමාත්‍යංශ කිහිපයක්‌ නියෝජනය වන කමිටුවක්‌ පත් කළ බව හා මාස හයක කාලයක්‌ තුළ ක්‍රියාකාරී සැලැස්‌මක්‌ සකස්‌ කිරීමට අපේක්‌ෂා කරන බව සඳහන් විය. අදාළ නීතිවල යම් සංශෝධනයක්‌ සිදු වන්නේ නම් එය මෙවැනි අපරාධවලින් ජනතාව ඈත් කිරීමට හේතු වන ආකාරයේ එකක්‌ වීම වැදගත් ය.

ගිනි වැළැක්‌වීමට සම්පත් ප්‍රමාණවත් ද?

මේ ආකාරයෙන් ඇති වන වන ගිනි වැළැක්‌වීමට අවශ්‍ය තරම් සම්පත් හා ප්‍රතිපාදන තිබේ ද යන්න අප විමසා බැලිය යුතු පැනයයි. මේ ගිනි නිවීමට බොහෝ විට මැදිහත් වූයේ වන සංරක්‌ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවේ, වනජීවී සංරක්‌ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවේ හා ආරක්‌ෂක අංශවල නිලධාරීන් ය. ආපදා කළමනාකරණ මධ්‍යස්‌ථානය ද මෙහි දී විශේෂ වගකීමක්‌ දරයි. මේ අතරින් ආරක්‌ෂක අංශ වැදගත් වන්නේ මෙවැනි අවස්‌ථාවක අවශ්‍ය කරන ශ්‍රම සම්පත ඔවුන් සතු නිසා ය. ඔවුන් ඒ සඳහා යම් පුහුණුවක්‌ ද ලබා තිබිය හැකි ය. ගිනි නිවීම සඳහා ඇතැම් අවස්‌ථාවල ගුවන් හමුදා හෙලිකොප්ටර් ද යොදාගෙන තිබිණි. ඇතැම් අවස්‌ථාවල ප්‍රදේශවාසීන් ද පරිසර හා වෙනත් සවෙච්ඡා සංවිධාන සාමාජිකයන් ද ඊට සහාය දීඇත. මේ නිසා ඇති වූ විනාශය තරමක්‌ හෝ අවම කර ගැනීමට හැකි වූ බව පෙනේ.

අනෙක්‌ අතට අවශ්‍ය උපකරණ හා පහසුකම් රජයේ අදාළ නිලධාරීන් වෙත ලබා දීම ඉතා වැදගත් ය. පසුගිය දා වාර්තා වූ පුවතකට අනුව ගිනි නිවීම සඳහා අවශ්‍ය රථ අදාළ ප්‍රදේශවලට ලබා දීමට නියමිත වේ. මේ වනාන්තර බොහෝ විට මාර්ගවලින් යුක්‌ත නො වන බැවින් ඊට ගිනි නිවන රථ යා හැක්‌කේ ද සීමා සහිතව ය. අනෙක්‌ අතට හෙලිකොප්ටර් යොදාගැනීම යෝග්‍ය වුවත් දැඩි සුළං සහිත අවස්‌ථාවල දී ඇතැම් කාලගුණ තත්ත්ව යටතේ එය අසාර්ථක වූ අවස්‌ථා තිබේ. අනෙක්‌ අතට ගිනි නිවීම සඳහා විශේෂයෙන් නිෂ්පාදනය කළ හෙලිකොප්ටර් අපේ රටේ නොමැත. මේ නිසා වඩාත් වැදගත් වන්නේ මානව ශ්‍රමය පිළිබඳව සැලකිලිමත් වීම ය.

අපේ සූදානම ප්‍රමාණවත් ද?

වන ගිනි වැළැක්‌වීම හා පාලනය සඳහා වූ සූදානම කෙතරම් ප්‍රමාණවත් ද යන්න නම් ගැටලුවකි. මේ වර්ෂයේ නියං තත්ත්වයක්‌ ඇති වන බව කලක පටන් දැන සිටියෙමු. (අවම වශයෙන් විදුලිබල හා කෘෂිකර්ම බලධාරීන් හෝ ඒ බව දැන සිටි බව පෙනේ). නියඟය අපේ රටට අලුත් දෙයක්‌ නො වේ. සාමාන්‍යයෙන් වර්ෂ 3-4කට වරක්‌ දැඩි නියං තත්ත්වයක්‌ ඇති වන අතර, වසර දහයකට පමණ වරක්‌ ඉතා බරපතළ තත්ත්වයේ නියඟ ඇති වේ. එසේ නම් වන ගිනි තබන්නන්ට මේ කදිම අවස්‌ථාවක්‌ විය හැකි බව අදාළ බලධාරීන්ට කලින් ම දැනගෙන පෙර සූදානමක්‌ ඇති කර ගැනීමට හැකි ය. මෙය අත්‍යවශ්‍ය කටයුත්තකි.

ගිනි ඇති විය හැකි ප්‍රදේශවල වියළි කාලගුණයක්‌ ඇති වූ විට ගිනි පටි කැපීම වැනි කටයුතු කලින් ම සිදු කිරීම මේ සඳහා නිදසුනකි. ඇතැම් ප්‍රදේශවල මෙය සිදු කරන නමුත් සැම ප්‍රදේශයක ම එවැන්නක්‌ සිදු කරන බව නො පෙනේ. මෙවැනි වකවානුවල වනජීවී සංරක්‌ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව දියත් කළ එක්‌ උපක්‍රමයක්‌ වූයේ ස්‌වේච්ඡා ගිනි නීවීම් සඳහා තරුණ කණ්‌ඩායම් යොදා ගැනීම ය. විශේෂයෙන් ගිනි ඇති විය හැකි හෝර්ටන්තැන්න හෙවත් මහඑළිය වැනි ප්‍රදේශවල හඳුනාගත් කාලවකවානුවල දී එය සිදු කෙරිණි. මේ ලියුම්කරු ද 1990 දශකය අගභාගයේ දී මෙවැනි කණ්‌ඩායමකට සම්බන්ධ වී ලද අත්දැකීම් අනුව පැවසිය හැක්‌කේ එය ගිනි වැළැක්‌වීමට පමණක්‌ නො ව පරිසර හිතකාමී නො වන වෙනත් කටයුතු පාලනය සඳහා ද ප්‍රයෝජනවත් වන බව ය. කෙසේ වෙතත් මෙවැනි පිරිස්‌ සඳහා කිසියම් පුහුණුවක්‌ ලබා දීම වැදගත් වේ.

ඉහත දී සඳහන් කළ ආකාරයට, මේ සියල්ලට ම වඩා ඵලදායී වන්නේ ගිනි ඇති වීමට බලපාන හේතු පාලනය කිරීමයි. මෙවැනි අවස්‌ථාවක දී රාජ්‍ය නො වන සංවිධාන හා ප්‍රජා සංවිධාන පාදක කරගෙන කළ හැකි කාර්යය සුවිශාල ය. පරිසර සංවිධාන මගින් ව්‍යාපෘති කිහිපයක්‌ අපේ රටේ ක්‍රියාත්මක වී ඇතත්, ව්‍යාපෘති අවසන් වූ පසු ජනතාව අතර කල් පවත්නා ආකල්පමය වෙනසක්‌ සිදු වී තිබේ දැයි විමසීමක්‌ කර නොමැත. එවැනි වැඩසටහන් ආදර්ශයට ගැනීමෙන් වාර්ෂිකව අදාළ කාල වකවානුවල යම් දැනුම්වත් කිරීමේ වැඩසටහනක්‌ දියත් කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. පාරිසරික අපරාධයක්‌ වන වනාන්තර ගිනි තැබීම් වළක්‌වාලීම රජයේ නිලධාරීන්ට තනි ව කළ හැකි නො වේ. ඊට මාධ්‍යවල හා ප්‍රජාව ගේ සහයෝගය අත්‍යවශ්‍ය ය. මේ තත්ත්වය ඇති කිරීමට අප සැවොම කටයුතු කළ යුතු ය.

ස්‌තුතිය( වන ගිනි පිළිබඳ සංඛ්‍යාලේඛන ලබා දුන් වන සංරක්‌ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවේ ජ්‍යෙෂ්ඨ නියෝජ්‍ය වන සංරක්‌ෂක ආර්. එස්‌. කුලතුංග මහතාට
ධනේෂ් විසුම්පෙරුම

නැවේ තෙල් කාන්දුවෙන්
වෙරළට හානි වීමේ අවදානම අඩුයි 
2012 අගෝස්‌තු 24
අමල් උඩවත්ත 

අගෝස්‌තු 23 වන දින සිට මුහුදුබත් වෙමින් පවතින, අධිකරණ නියෝගයක්‌ මත පානදුර මුහුදේ නැංගුරම් ලා තිබූ තෙල් මෙටි්‍රක්‌ ටොන් 70ක්‌ සහිත වෙළෙඳ නෞකාවක අඩංගු තෙල් තවදුරටත් සාගරයට මුසු වෙමින් පවතී. එහෙත් දියවැල් ක්‍රියාකාරිත්වය හේතුකොටගෙන මේ තෙල් විසිරී යැමේ වැඩි නැඹුරුවක්‌ පවතින්නේ වෙරළ දෙසට නො ව උතුරු දෙසට ඇති ගැඹුරු මුහුදට බව මේ සම්බන්ධයෙන් විදුසර අද පස්‌වරුවේ කළ විමසීමක දී සමුද්‍ර දූෂණ අධිකාරියේ සහකාර කළමනාකර (මෙහෙයුම්) ජගත් ගුණසේකර මහතා පැවසී ය. ඒ මහතා දැක්‌වූ අදහස්‌ මෙසේ සම්පිණ්‌ඩනය කර දක්‌වමු.

මේ නැව නැංගුරම් ලා තිබෙන්නේ වෙරළෙන් බොහෝ ඈත ගැඹුරු මුහුදේ ස්‌ථානයකයි. මේ වන විටත් ටිකෙන් ටික තෙල් කාන්දු වෙමින් පවතින අතර ම නැවත් ටිකෙන් ටික ගිලෙමින් පවතිනවා. එම ඝන තෙල් වෙරළ කරා ගලාවිත් සිදු වන හානිය අමව කර ගැනීම සඳහා නැව වටා ජලය මත පා වන ආරක්‌ෂිත වැටක්‌ එළා තිබෙනවා. මේ දිනවල මුහදේ දිය වැල් ක්‍රියාත්මක වන්නේ නැංගුරම් ලා තිබෙන නැවෙන් උතුරු දිශාවටයි. එනම් ගොඩබිමෙන් ගැඹුරු මුහුද දෙසටයි. ඒ නිසා මේ තෙල් ගොඩබිම දෙසට විසිරීමක්‌ සිදු වන්නේ නැහැ. මුල් දිනවල තිබුණු තෙල් විශාල ප්‍රමාණයක්‌ ඉවත් කිරීම නිසා දැන් ඉතිරි ව තිබෙන්නේ තෙල් මෙටි්‍රක්‌ ටොන් 30ක්‌ වැනි ප්‍රමාණයක්‌ පමණයි. කෙසේ වෙතත් මේ තෙල් කාන්දුවෙන් යම් තරමක හෝ සමුද්‍ර දූෂණයක්‌ සිදු වනවා. ඒ නිසා නාවික හමුදාවත්, ගුවන් හමුදාවත් සම`ග සමුද්‍ර දූෂණ අධිකාරිය එකතු වෙලා ගිලෙමින් තිබෙන නැවේ තෙල් කාන්දුව පිළිබඳව දැඩි අවධානයෙන් කටයුතු කරනවා. මෙහි දී කිව යුතු දෙයක්‌ තමයි ගැඹුරු මුහුදේ සිදු වන මේ තෙල් කාන්දුවෙන් වෙරළ ආශ්‍රිතව වෙසෙන සාගර ජීවීන්ට හානියක්‌ සිදු වන්නේ නැහැ. ගැඹුරු මුහුදේ සිටින විශාල ජීවීන්ට මෙය යම් තරමකට දැනෙන නිසා උන් මේ ප්‍රදේශය ම`ගහැර යන්න පුළුවන්. මේ වන විට සමුද්‍ර ජීවීන්ටත් වෙරළාශ්‍රිත ප්‍රදේශයටත් සිදු වූ හානි වාර්තා වී නැති වුණත් අපි ඒ පිළිබඳව අවධානය වෙනස්‌ නො කර ගතවන සැම මොහොතක ම අවදියෙන් සිටිනවා.