Climate change

June 27, 2012, 8:05 pm 

"I have lived in good climate, and it bores the hell out of me.

I like weather better than climate"

John Steinbeck

by Charles Santiapillai and V. Sivakumar

As Mark Twain once commented, "Climate is what we expect, and weather is what we get". Climate and weather are atmospheric phenomena and they differ in time scale. Weather refers to short-term changes (minutes to months) in the atmosphere, while climate is how the atmosphere "behaves" over long periods of time (years to centuries). In other words, climate is a summary of weather patterns in an area over a long period of time. Weather can change from minute-to-minute, hour-to-hour, day-to-day, and season-season. In Melbourne, Australia, sometimes one can experience all four seasons in just one day! On the other hand, climate is an average of weather over space and time. Thus when we discuss climate change, we refer to changes in long-term averages of daily weather.

Five decades ago, Kandy was a much wetter and cooler city than it is today. People carried an umbrella during the day against the rain and used a blanket in the night against the cold. Today, the climate has certainly changed and Kandy is slightly warmer and drier than what it was decades ago. The Red-wattled Lapwing - a typical bird of the low country dry zone – has moved to Peradeniya and today is a resident at the University Campus. 1990s were the hottest decade and 1998 was the warmest year. According to the Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC), global temperature has warmed roughly 0.740C over the past 100 years. More than half of this warming (0.40C) has occurred since 1979.

The Earth’s atmosphere is a thin layer of gases that insulates our planet from extreme temperatures. If you cover a globe with a coat of varnish, then the thickness of the varnish would be about the same as the thickness of the atmosphere in relation to Earth. Thus the atmosphere is a fragile blanket around the Earth composed largely of nitrogen (78%) and oxygen (21%). The remaining 1% is made up of gases such as carbon dioxide, methane, nitrous oxide, ozone and water vapour.

In the 1820s, it was the French mathematician and physicist Joseph Fourier who first indicated that the Earth’s atmosphere might act as an insulator. (Fourier on the belief that his health could be improved by wrapping himself in blankets tripped down the stairs in his house and killed himself!). Later, the Irish Physicist, John Tyndall in 1859 observed through experiments that the abundant atmospheric gases such as nitrogen and oxygen were transparent to radiant heat whereas water vapour, carbon dioxide and methane were not; they absorbed it. Tyndall therefore concluded that the earth’s climate was determined by these imperfectly transparent atmospheric gases, which we refer today as greenhouse gases. It is these gases that regulate our climate.

The atmosphere acts like a glass on a hot-house or greenhouse since it lets through the light rays of the sun (short-wave radiation) much of which is absorbed by the Earth but some is reflected back into space. The natural layer of atmospheric gases absorbs a portion of this reflected long-wave or infrared solar radiation, eventually releasing some of it back into space but forcing much of it back to the Earth. It means that the atmosphere is being heated up from above and below. It is this heat that warms our planet. This is called the Greenhouse Effect. It is a bit like leaving your car in the parking lot on a sunny day. Your car is much hotter inside than outside. It is these heat trapping or greenhouse gases that make our planet a pleasant place to live (at 570F or 140C). In their absence the Earth would be an inhospitable cold planet with a temperature of 00F (or -17.780C).

Unfortunately, today through deforestation, burning of fossil fuels such as coal and gas, we are introducing massive quantities of the greenhouse gas carbon dioxide (CO2) into our fragile atmosphere at rates faster than green plants and oceans can absorb them. The concentration of CO2 in the atmosphere has increased from 270 parts per million (ppm) in 1780 to about 385 ppm today. It is predicted that by 2050, CO2 concentration will reach 500 ppm. It was Sweden’s first Nobel Prize chemist Svante Arrhenius in 1896 showed that the Earth’s temperature would fall if CO2 levels declined. Today, Arrhenius is referred to as the father of climate change. Unfortunately, CO2 is a persistent gas and hence its removal is not easy. Only about one seventh of it can be removed by green plants during photosynthesis.

The term "Global Warming" may not be appropriate since as Freeman Dyson, a onetime Professor of Physics at the Institute for Advanced Study at Princeton, points out, the warming is not global, but local. It is mainly in the Arctic and that too mainly in winter than in summer, and mainly in the night than in the day. The effect of CO2 is important where the air is dry, as in cold areas. Hot desert air may feel dry yet it contains lot of water vapour. That’s why the warming effect of CO2 is felt more where the air is cold and dry – i.e. in the poles and not in the tropics. Although much publicity is given in the media to retreating glaciers, this is not something new or recent. Glaciers have been shrinking for the past 300 years. CO2 is a much maligned gas but its importance cannot be overstated. Plants regard CO2 as food. Using sunlight from the sky and water from roots, plants convert CO2 into oxygen and carbohydrates during photosynthesis. As Freeman Dyson explains, a field of corn growing in full sunlight will use up all the CO2 within a meter of the ground in about 5 minutes. The corn would stop growing if the air was not constantly stirred by convection.

One of the most vital components of our terrestrial ecosystems is the thin layer (5-20 cm) of the topsoil having the highest concentration of organic matter and microorganisms. This is where much of the Earth’s biological activity takes place. According to Freeman Dyson, each year this layer of topsoil absorbs and converts into biomass a certain fraction of the CO2 that we emit into the atmosphere. He feels that the problem of CO2 in the atmosphere is more a result of poor land management than connected to meteorology, and recommends growing more trees, introducing no-till farming, and minimizing the use of the plough.

In plants, the shoot fixes CO2 from the air, and the root extracts mineral nutrients and water from the soil. There is a balance between shoot and root functions. In environments of increased CO2, this balance is altered and hence, the plant would need less leaf area and more root area. Elevated CO2 can stimulate root growth thereby increasing the root/shoot ratio. As Freeman Dyson points out, this means that plants put more of their growth into roots and less into stems and leaves. When plants die and decay, more of the above-ground growth will return to the atmosphere while more of the below-ground will become topsoil. Hence in CO2 enriched environments, plants with increased root/shoot ratio will cause an increased transfer of carbon from the atmosphere into the topsoil.

There are five interconnected reservoirs of CO2 namely, the atmosphere, the surface layer of the oceans, the vegetation on land, the top soil, and fossil fuels. As Freeman Dyson points out, they all interact with each other so strongly that you cannot understand any of them unless you understand all of them. Predictions on climate change are based almost entirely on computer simulations. But according to the Japanese meteorologist Dr Syukuro Manabe, the first to pioneer the use of computers to model global climate change with increasing CO2 levels, computer models are very useful to understand climate, but not a good tool for predicting climate. This is because climate is such a complex phenomenon.

Climate has changed many times before mammals appeared on our planet. Just over a thousand years ago, Vikings settled in Iceland, Greenland and Newfoundland and were able to raise crops and sheep. Romans had vineyards in England as far north as Lincolnshire. Climate change is an irrefutable fact and no one can deny it. We fully believe that we are a part of the problem and our activities and life styles do contribute towards exacerbating an already bad situation. What we are skeptical about is the extent of our influence on it. To think that we alone are responsible for such a change in global climate reflects the same kind of arrogance that led the medieval man to believe that he was the centre of everything and that the sun revolved around him.

Rio+20 shows UN ‘impotence’ in global eco-crisis

View(s): 21

RIO DE JANEIRO, June 23 (AFP) The outcome of the Rio+20 summit provides further proof that the nation-state system is failing badly in tackling global environmental threats, say analysts.�The UN’s Conference on Sustainable Development had been billed as a once-in-a-generation chance to overhaul an economic model that had left a billion people in poverty and imperiled the biosphere.

But veteran observers who watched the 10-day event drag to a close on Friday shook their heads in dismay.
To them, it was a fresh failure by the United Nations system, after the near-disastrous 2009 Copenhagen climate summit, to respond to eco-perils that are now approaching at express speed.

Executive Director of Greenpeace International Kumi Naidoo (L) actress Lucy Lawless (C) and entrepreneur Richard Branson take part in a Greenpeace press conference at the Rio+20 UN conference on sustainable development in Rio de Janeiro, Brazil on June 21. Greenpeace announced several celebrities had joined a campaign for a "global sanctuary" around the North Pole (AFP)

“It’s a demonstration of political impotence, of system paralysis, and it makes me feel pessimistic about the system’s ability to deliver,” Laurence Tubiana, director of a French think-tank, the Institute for Sustainable Development and International Relations (IDDRI), said in an interview.
“The multilateral process today is not delivering the urgent action we need,” said WWF’s Jim Leape.

“International action is in fact important, to galvanize a global response to these challenges, but it’s clear that we need to look to leadership in other places… that means looking for changes everywhere — communities, cities, national governments and companies.”After a three-day summit of 189 nation-states, the conference issued a 53-page declaration with the horizon-sweeping title “The Future We Want.”It itemized a distressingly long list of problems — from global warming, deforestation and fisheries collapse to water stress, pollution and biodiversity loss that scientists fear could turn into a mass extinction.

But long months of textual trench warfare, as nations defended their own interests, meant radical proposals were either watered down or got the chop.They included a commitment to phase out subsidies for fossil fuels and demands for up to $30 billion a year to help poor countries grow in a sustainable way.

Observers said the most tangible success was a plan for “Sustainable Development Goals” to succeed the UN’s Millennium Development Goals, which touch on health, poverty and so on, after they expire in 2015.Jeffrey Sachs, director of the Earth Institute at Columbia University in New York, said the MDGs had been an important catalyzer — but for ordinary citizens, not leaders.

“They have been a global call to action that has mobilized millions of people around the world, as well as informed, nudged or pushed governments to take seriously the challenges of poverty, hunger and disease.

“They thus teach us a lesson: we cannot rely on the politicians and the diplomats to get this job done.”After Copenhagen, some critics said the UN system was genetically incapable of coping with a global environment crisis.

Solutions demand sacrifice by all nations, which gives any dissenter the chance to sabotage or weaken a radical deal.
But Steve Sawyer, a former Greenpeace campaigner who is now secretary general of a Brussels clean-energy lobby, the Global Wind Energy Council, said the UN still offered hope.

“The UN system has lost its way,” crippled by the format determined by the victors of World War II, he argued.
“For all its warts, it’s what we have, and there is no alternative,” he said.

“To deal with global problems, we need a global framework, and to make that work we need the big powers to drive it and not fight against it. So we’re hoping that the Chinas, Indias, Brazils, Germanys and Japans will take up some of the slack.”

Going green and hi-tech at Hokandara

By Smriti Daniel

At the Wijeya Newspapers offices on Hunupitiya Cross Road, Colombo 2, the heavy rumbling of the presses on the ground floor is a familiar sound. But the Sunday Times is not printed in one place or even at one time – instead the paper gets neatly divided into sections. A heavy printing schedule for the Sunday paper begins mid-week and ends only in the wee hours of Sunday morning itself, as crisp editions of the paper slide off the presses. Focus on quality: The printing dept. staff at work. Pix by Indika Handuwala and Nilan Maligaspe At their peak performance, these machines can turn out up to 45,000 copies of a 28-page newspaper in an hour and their ability to print high quality images in rich, clear colours is highly valued. The advantage lies in their superior ink balancing and registration. The latter refers to the process by which a machine blends the basic colours of cyan, magenta, black and yellow to bring you the full colour palette, explains Assistant General Manager Production, Rohan David, who is on the team at the Wijeya offices in the city. He has been with the company since the Sunday Times was launched 25 years ago, and says he’s seen the printing become increasingly computerised. Their presses are run with a relatively small staff of 65, says Assistant General Manager - Press and Production, Dhammika Wimalarathne. These machines are experienced workhorses, each having served the company for more than a decade. However, when the need was felt to expand and improve the printing, the company knew it would have to find space outside the city. That was when the Hokandara complex was built and it is where most of the paper is currently printed.Installed on the premises is a hi-speed auto registration four-colour web offset (Hi-Line) printing machine that uses CTP technology with environment-friendly chemicals. The use of the automated off-line inserting machine (KANSA) is believed to be the first such installation for the entire South Asian region. The state-of-the art facility has won a host of awards recognising its green initiative and clean production standards. Since the complex was opened in 2008 it has collected several awards including the National Quality Circle Bronze Award in 2010 from the National Productivity Secretariat, as well as the 2010 Taiki Akimoto 5S Awards awarded from the Japan-Sri Lanka Technical and Cultural Association (JSTACA). Other awards include the the National Cleaner Production Awards in 2009 and 2010 and the 2010 Chemical Leasing Global Award from the United Nations Industrial Development Organization (UNIDO). They are also undergoing the rigorous process of ISO 14000 environmental management certification but in the meantime, the company’s many eco-friendly projects are already established. For instance, the water that is used in production is collected into a central tank, explains Janaka Rathnakumara, Assistant General Manager at the complex. Cleaned and recycled, it is reused for housekeeping and gardening on the grounds. Speedy delivery: Despatch dept. staff playing a key role The complex was designed so that its interiors could be lit solely by natural light from 6 a.m. to 6 p.m. he adds, pointing out that this simple measure allows the company to shave an estimated Rs. 400,000 every month off its electricity bill. Waste management is taken seriously at the complex – from the way food and packaging is dealt with at the canteen to the lengths of waste paper left over from the printing. Separate bins for organic waste, plastics and recyclables direct each material down a separate path – whether it is toward the on-site compost heap or toward a recycling facility. Mr. Rathnakumara, who first joined the paper as a mechanical engineer and has climbed the ranks is proud of what they have accomplished – most companies try to go green because the buyers prefer that, he says adding, “we did it without any buyer requirement.”

Sustainable Cities “Can Improve Lives and Build a Healthier Planet”

Posted by David Braun of National Geographic in Road to Rio+20 on June 22, 2012

(0)

Share on emailMore »

It may seem counterintuitive in a world where giant urban concentrations of billions of people are snagged in traffic congestion and endless sprawl, but cities may well be the smartest way to both make our use of the planet sustainable and raise prosperity. That was the conclusion of a panel discussion held at the United Nations Conference on Sustainable Development (also known as Rio+20) this week.

“International urban experts called for creating and planning cities that make possible economic empowerment and increased opportunities for participation among the poorest urban residents,” said a news release about the discussion, issued by the New York-based The Ford Foundation (www.fordfoundation.org), an independent, nonprofit grant-making organization that seeks to strengthen democratic values, reduce poverty and injustice, promote international cooperation, and advance human achievement.

Luis Ubinas

“Urbanization can improve lives and build a healthier planet,” said Luis Ubiñas, president of the Ford Foundation, in opening the panel event entitled, The Sustainable and Just City: Rio+20 and Beyond. “It is also possible to turn a city’s creative and entrepreneurial energy into a force for reducing poverty, increasing economic growth and reaching the twin goals of Rio+20, environmental sustainability and shared prosperity.” (Read the guest blog post for National Geographic News Watch by Luis Ubiñas: Natural and Urban Settings Both Need Our Attention)

According to the Ford Foundation statement, global population growth over the next four decades–an estimated 2.3 billion people–is expected to take place for the most part in urban areas, and this year for the first time, more people live in cities than not. “In convening two related events in Rio … the Ford Foundation helps to boost growing awareness of cities as engines of economic mobility and drivers of sustainable growth,” the Foundation said.

“Those who resist diversity, delay investments in infrastructure and fail to expand simple ownership will actually discourage the sustainability of cities. This will have grave consequences for all of us.”

“The unique qualities of metropolitan centers put many solutions within reach,” said Nilcea Freire, Representative of the Ford Foundation in Brazil. “But those who resist diversity, delay investments in infrastructure and fail to expand simple ownership will actually discourage the sustainability of cities. This will have grave consequences for all of us.”

The discussion was moderated by George McCarthy, director of metropolitan opportunity at the Ford Foundation. On the panel, Ubiñas was joined by Jorge Bittar, municipal secretary of housing for the city of Rio de Janeiro; Xavier de Souza Briggs, associate professor of sociology and urban planning at Massachusetts Institute of Technology; Jeb Brugmann, founder of ICLEI-Local Governments for Sustainability; and Raquel Rolnik, UN special rapporteur on adequate housing.

Among the topics addressed were the challenges faced by the city of Rio as it prepares for the Olympics and the World Cup, the Foundation noted. “Bittar, Rio de Janeiro’s housing secretary, is charged with planning and implementing land use changes that have raised awareness of the lack of land rights among many of the dwellers of the favelas that ring the hills around the city”.

Force for Positive Change

“Our experience suggests that these global events can serve as an opportunity to address many of the underlying problems that a city will have to handle in the long-term,” said ICLEI’s Brugmann. “We have evidence that when all residents of a city are drawn into the discussion of urban planning and given a voice in the proceedings, they can become a force for positive change.”

UN special rapporteur Rolnik, who also is a professor at the University of São Paulo, said that modern Brazil is unique in that it has in place laws and systems that protect and create opportunities for the poorest members of a community to voice concern and influence policy. But as in other countries that have prepared for these and similar events, participatory systems can be set aside. International organizers are looking for evidence of progress in creating the infrastructure they require, and local officials feel pressed for time.

“In this context, democracy disappears,” Rolnik said. “We have in Brazil city councils, housing committees, a national council on cities, but they are not being used. Decisions are being made that travel directly from the organizers of the World Cup, for example, to the local political powers–the mayor or governor, the local organizing committee and service providers.”

Brugmann’s work around the world, and that of Souza Briggs in the United States, suggests that an urban center’s poorest communities are often dynamic and well-functioning economic hubs, the Ford Foundation said. “Ignoring them in urban planning cuts out one of the most creative sources for solving a city’s problems.”

Key Principles

Ubiñas outlined three key principles as critical to ensuring success in taking advantage of cities as a vehicle for just and sustainable development:

• Density: It boosts creativity, entrepreneurial energy and jobs, while at the same time helping to mitigate climate change by ensuring that residents are close to where they live and work.
• Diversity: When embraced by a city, it can spur faster and smarter growth.
• Sound land use planning and formalization: This means ensuring that cities are designed for efficient land use and energy use and able to maximize economic opportunities for all residents. Similarly, they must give residents ownership of land and standing at the municipal and provincial levels, which unleashes creative energy and growth as well as a more profound commitment by urban residents to the sustainability of their communities.

“Granting residency rights brings residents into the economic mainstream, giving them a stake in the sustainable development of their own cities,” Ubiñas said. “It makes them a force for change that is much more powerful than anything that can be designed on their behalf from the outside.”

According to The Ford Foundation, other cities that have embraced this challenge include:

• New York City–Expecting one million more residents by the year 2030, New York launched its PlaNYC initiative in 2007. Since then, it has created or preserved more than 64,000 units of housing, built new neighborhoods with mass transit access, enacted ambitious energy efficiency laws for existing buildings, and reduced the city’s greenhouse gas emissions 13 percent below 2005 levels.
• Dhaka–The rapid expansion of Bangladesh’s capital highlighted the need for a sustainable approach to handling municipal solid waste. Since more than three-quarters of the city’s waste is organic, the government chose to recycle it into compost at a centralized plant employing 800 workers. Now, 50,000 metric tonnes of compost is produced, lowering the burden on the city’s landfills and reducing municipal greenhouse gas emissions by 89,000 tonnes of CO2 every year.
• Bogotá–In looking at reducing automobile traffic, the capital of Colombia expanded both its mass transit system and its bicycling infrastructure. The city’s TransMilenio Bus Rapid Transit system now carries almost 2 million passengers per day and almost 300km of bicycle lanes have been built, spurring an almost tenfold expansion of bicycle use.
• Nairobi–The central gateway to Eastern and Central Africa as well as the regional host for numerous international organizations, Nairobi also circled 2030 as a target date for economic development goals. Already, new topographical maps were created for the metropolitan region, 4,000 trees were planted along the Nairobi River while 109 illegal discharge points were blocked, 20 illegal land dumps on dry land were closed, and plans for a new bus and light rail transit system advanced.
• Bilbao–This Spanish city was historically a bastion of heavy industry.  But as this sector aged and declined, manufacturing jobs left. Bilbao chose to redevelop in a different direction, and a 30-year plan set in 1991 has invested more than €650 million to clean and regenerate brownfields and industrial land in four key areas. The effort included a branch of the Guggenheim Museum that established the city as a new cultural hub for Europe.

This post from the Rio+20 conference was based on news materials sent to National Geographic by The Ford Foundation. For more about how cities are coming to grips with the challenges of sutainability, please visit our special blog City Solutions. For more information about the work of The Ford Foundation, visit their website.

Rio+20: protecting the environment is not enough SATURDAY, 23 JUNE 2012 00:00 By Antonio Patrota Rio+20 is a landmark for the future. As more than 190 countries gather in Rio, we are witnessing a historic moment. The recent global crisis has shown that old-fashioned views about development are misleading. It is now time to rethink the very foundations of how we consider development, well-being and wealth. Over the past four decades, the world has increasingly realised that our natural resources are under serious pressure. A growing awareness of the need to ensure sustainability has led a whole new generation to consider the requirements of sustainable development in its decisions to produce or consume. This is no small achievement. Rio 92 was a major step forward. Important legal texts on key issues were adopted. These conventions ensured important progress that we must maintain and build on. We now face a complex challenge. Protecting the environment is not enough. We need to encourage public and private decision-makers to incorporate environmental and social concerns into economic planning and growth strategies. This will require a new thinking from policymakers, experts, business people, project managers and many other public and private actors in order to plan and implement sustainable development initiatives. From now on, a three-dimensional approach to development is crucial, one that combines social, economic and environmental concerns. Rio+20 is endeavouring to become the launch pad for this new development model. This is why one of the main topics of Rio+20 is building consensus around the need for “sustainable development goals”. They will offer a blueprint for international co-operation on sustainable development for years to come. Future strategies, be it for governments, entrepreneurs or civil society, must offer a balanced and integrated approach encompassing the three pillars of sustainable development. In order to achieve this result, Brazil decided to adopt new methods.Innovative tools for multilateral meetings were introduced, bringing national governments and global civil society together. The Dialogues for Sustainable Development, a Brazilian initiative enthusiastically embraced by the UN, opened straightforward means of communication between interested groups and civil society on key aspects of decision-making. Through an online platform, more than 1 million votes were cast, expressing views on 10 issues related to the conference. Topics ranged from energy and water to sustainable cities and food security. During four days in Rio, sharing the venue of the summit, experts, businessmen, activists and journalists engaged in live debates and streamlined the proposals that will be handed to the heads of state and government. The “Rio dialogues” were so successful that the UN is now considering turning this initiative into a standard practice for future summits. Another key objective of Rio+20 is the strengthening of the UN framework for sustainable development, with a view to greater efficiency and consistency across issues. Rio+20 has launched an important debate on green economy in the context of sustainable development and poverty eradication, based on the understanding that there is no one-size-fits-all solution. A green economy only makes sense for developing countries if it is accompanied by a significant improvement in the living standards of the population, with special attention to the most vulnerable. Rio+20 involves an assessment of the past 20 years and a look into the next few decades. We are confident that this message will echo through the years, fostering new initiatives which can lead to a more sustainable future for all.

SL needs quantified goals for sustainable development: Dr. Mallawatantri THURSDAY, 21 JUNE 2012 00:25 By Dianne Silva Assistant Resident Representative and Team Leader—Environment, Energy and Disaster Management Programmes of the United Nations Development Programme Dr. Ananda Mallawatantri spoke to the Daily Mirror about Sri Lanka’s progress towards sustainable development and youth involvement in the endeavour in the backdrop of the Rio+20 Summit taking place from June 20-22. Q. How did Sri Lanka prepare for participation at the Rio+20 Summit? I think that Sri Lanka goes to Rio+20 with a mixed mindset; the preparation was that Sri Lanka reviewed the last 20 years of development.  There were also different segments that did the review. The government on one side, using consultants, experts, university staff and others. The second group was the citizens group; that is the NGO community—that was looking at how the government has performed during the last 20 years. Then there was another innovative element in Sri Lanka, which was the youth component. The government came forward and called on youth groups to give their opinion as well. Sri Lankan youth were very positive about it and they came together and worked well together. Q. What was the youth involvement like in the process of preparation for the Summit? There are a lot of youth groups involved in the green movement and they have already done a lot of work towards Rio+20. Some of these groups have also done a lot of ground level work: like planting trees, travelling in the Kelaniya River and school level projects, and earth walks. Therefore there were a lot of youth groups looking to share what they do and the other element was to engage themselves at a higher level. For these groups it is very easy to do the grassroots-level activities; but to get their voice to a higher level was more difficult and this is where we saw the opportunity to engage them. Therefore the United Nations Development Programme and the United Nations Volunteers came forward and we created this enabling environment. We didn’t do anything spectacular—all we did was invite anyone who was willing to get involved to come into the UN conference room and listen to the senior officials speaking about the environment from different angles, including senior officials from the ministry of environment and youth services council. Thereafter the government asked this group, to use the platform that they have and get their position documented in order for their input to be used in the Rio process. The government also requested that the young people be involved in the future and the post-Rio process. Q. What areas does the Sri Lankan Position Paper on Youth, drafted by Youth for a Greener Sri Lanka [YGSL] highlight? It highlights the potential for youth to contribute in this fast passed economic growth in a very positive way. Secondly, it highlights the need for youth to acquire the right kind of skills set to meet the modern day the demands of capturing green growth and attracting the right kind of green growth to Sri Lanka and the importance of capitalising on these new resources like the expanded economic zone, coastal benefits and new areas that the youth can contribute to. Sri Lanka has a 20 per-cent youth population, that is 5 Million so the paper looks at how the youth can be better engaged in sustainable development. Q. How do you see the involvement of Lankan youth in environmental conservation and activism in comparison to young people from other countries? I think Sri Lanka youth is improving a lot and moving towards a more factual approach rather than just rhetoric. I think in more advanced countries the youth always engage in measurements. For example if you want to talk about an issue of water quality they go and take a sample and then trace the pollutants that contributed to the quality of the water. They then take that to the authorities and call for accountability. Therefore it is a very constructive and positive dialogue. However the other side of the coin is that , you just shout—it’s a slogan based approach. In Sri Lanka the positive transition from rhetoric to action is taking place; however there is a need for a lot of resources for this type of factual approach. Q. What do you think Sri Lanka has to offer as a model for sustainable development? One good example is how the Sri Lankan government looked at the efforts at sustainable development over the past 20 years. In this assessment there was an acknowledgement that we are the only country in the region that does not have power cuts and we are progressing well towards wind power, we are expanding on our hydro and we are trying to explore our bio-mass energy and other energy sources. On the environment side there are a lot of good things that the government is doing. We also have much to contribute in terms of education and health therefore in terms of sustainable development Sri Lanka is emerging as a good incubator for these practices. Q. What do you think is the attitude the public should have towards sustainable development? If people understand the eco-system better then there is a greater chance of them contributing positively to the environment. We always tend to say that the government is bad or people are ignorant, but instead of always blaming someone; if we could explain to people how their day to day actions impact the eco-system, then they will understand that their actions make a difference. There is another aspect to this as well, where individuals have no control over the bigger issues such as climate change. Therefore some people feel that, as Sri Lankans we will do all the good things, but we will still suffer—therefore it is better for us to enjoy the brief time we have. However this is not the approach to take and it is at this time that we must get involved in the global community and while realising the impact of ones actions locally, thereafter take the message globally. It is in these cases that conventions like Rio come in; however people are very sceptical about the outcomes of these conventions, but nevertheless it is in such situations that people start talking about the important issues. Q. Do you think we have the technical know-how to make significant contributions to the area of sustainable development? Amazingly we have a lot of knowledge and a lot of good professors waiting for opportunities yet they are not linking up with the national action platform. Therefore it is important to go back to that resource base. We always talk about brain drain, but what about the people who stayed behind, who are willing to contribute something constructive to the country? I think there needs to be recognition of their contribution. Further we have made good progress in the energy field, we have very clear targets that by 2030, 20 per-cent of the energy should come from renewable sources. At the moment we are at about 6 per-cent. Q. In which areas do you think Sri Lanka is lagging behind? I think the government is very keen on quantifying progress, because we have a lot of goals in a qualitative way but there needs to be a more concrete action plan. For example if you talk to some, they will say climate change will increase draughts, the question is: how much?

Rail at Rio+20: sustainable transport in the cities of the future

21 June 2012 by Chris Lo

Share on facebookShare on twitterShare on emailShare on printMore Sharing Services0

---

Sustainable development is in the spotlight at Rio+20, and a greater emphasis on rail transport will play a major role. Chris Lo takes stock of the biggest rail and public transport announcements coming out of this landmark UN event, including the part rail has to play in developing the sustainable cities of the future.

---

A lot has changed since the first United Nations Conference on Sustainable Development was held in Rio de Janeiro in 1992. But as international delegates gather in the Brazilian city 20 years later for Rio+20, it's clear that a great deal has also stayed the same.

Looking at the 27 principles of the original Rio Declaration on Environment and Development, it's impossible not to notice that a huge amount of work remains if the world is to achieve positive human development without sacrificing the world's fragile natural resources.

As people around the world continue to flock to urban areas - 60% of the world's population will be based in and around cities within the next 20 years, according to predictions - sustainable urban development has been a major theme at Rio+20.

The development of accessible forms of mass transport, particularly metro and light rail projects, goes hand-in-hand with the concept of sustainable urban growth. A dramatic growth in public transport will be essential, proponents argue, if cities want to promote sustainable growth and curb the emissions from millions of car exhausts.

Rail associations unite at Rio+20

"Eight multilateral development banks have pledged $175bn to improve public transport in developing countries."

Leading the charge for rail development at Rio+20 are three central rail organisations: international railway body UIC, European rail association Unife and public transport organisation UITP, which partnered to present a joint statement to the world on sustainable transport.

The statement lays out the arguments for rail development as a driver for green economic benefits, pollution reduction and improved mobility for urban residents, especially those with little income.

From an economic standpoint, the groups stated that worldwide congestion costs economies around one to three percent of GDP, and that maintaining a car costs many families up to 30% of their total income. Placing a greater emphasis on public transport systems would cut air pollution, improve mobility, reduce congestion and road fatalities, as well as create at least 20 million green jobs around the world.

The partners have called on all parties to endorse the doubling of sustainable transport's share of urban journeys by 2025, as well as strengthening institutional arrangements with development banks, carbon finance instruments and the private sector to advance public transport projects.

"Transport makes up for the bulk of emission worldwide - we are here to show that rail transport is part of the solution to the problem," said Bombardier's country representative in Brazil Andre Guyvarche, on behalf of Unife director general Philippe Citroën.

"With technologies that are available today, rail can improve the lives of citizens around the globe by providing comfortable and reliable transport at minimal environmental cost. Investing in sustainable transport now means investing timely in the future."

Financing and promotion of new projects

Ambitious goals such as these will require significant investment, both in terms of financing and promotion. Fortunately, Rio+20 has also seen a number of organisations step forward to present their plans for funding rail development, particularly in the developing world and in the BRICS countries that are experiencing rapid growth.

"The development of accessible forms of mass transport goes hand-in-hand with the concept of sustainable urban growth."

Eight multilateral development banks (MDBs), including the Asian Development Bank, the World Bank, the Inter-American Development Bank and the European Investment Bank, have pledged $175bn in funding to improve public transport in developing countries around the world.

The banks warned that unless dramatic changes are made, global CO2 emissions from the transport sector are set to increase by nearly 50% by 2030. A statement from the Asian Development Bank noted that inadequate public transport options not only hinder economic development and environmental performance, but also contribute to growing poverty and inequality in areas including healthcare, education and employment.

"Rapid motorization is creating more congestion, air pollution, traffic accidents and greenhouse gas emissions - especially in developing countries," said Asian Development Bank president Haruhiko Kuroda, speaking on behalf of the MDBs at a news conference in Rio de Janeiro. "Developing countries have the opportunity to leapfrog to a greener future of less motorization, shorter commutes, and more energy efficient transport systems."

During Rio+20 it also emerged that the Asian Development Bank would be financing the electrification of 140km of track on Uzbekistan's Marakand-Karshi line, an important section of the Central Asia Regional Economic Cooperation (CAREC) Corridor 6. This rail corridor is a vital artery for freight, including 1.6 million tons of humanitarian goods being sent to Afghanistan. The upgrade is likely to be characteristic of the kind of public transport projects the development banks will be funding during the next decade.

Non-governmental organisations (NGOs) are also looking to pump resources into ailing transport systems around the world. Embarq, a not-for-profit sustainable transport initiative of the World Resources Institute, was one of the many organisations that made a 'voluntary commitment' at Rio+20. The organisation stated that it would be spending $76m to influence best practices in sustainable transport for at least 200 cities by 2016, including more than ten major projects or policies and with a direct impact for at least 50 cities.

Embarq's scheme will primarily focus on Brazil, China and India as the core centres of growth and influence in their respective regions. Key milestones that the NGO aims to achieve include 3.1 billion hours of travel time saved, the elimination of 6.7 million tons of CO2 emissions and more than 4,000 lives saved through a reduction in motorised traffic congestion.

රැකවරණය අහිමි කොටියා
ජෛවවිවිධත්වයෙන් පිරිපුන් ශ්‍රී ලංකාවේ සුන්දර වන ගහනය තුළ ජීවත් වන සත්ත්ව කුලයක්‌ වන බළල් කුලයට (Felidae Family) හිමි වන්නේ සුවිශේෂි තැනකි. මාංශ භක්‍ෂක ක්‍ෂීරපායි සත්ත්ව විශේෂයක්‌ වන මොවුන් විශේෂ 4ක්‌ ශ්‍රී ලංකාවේ වනාන්තරවලත් පොදුවේ ගත් කල සැම පරිසර පද්ධතියකමත් දක්‌නට ලැබේ. හඳුන් දිවියා (Fishing Cat), වල් බළලා (Jungle Cat), කොළ දිවියා (Rusty Spotted Cat) සහ ශ්‍රී ලංකා කොටියා (Sri Lanka leopard) යනුවෙන් එම සත්ත්ව විශේෂ 4 හැඳින්වෙයි. මෙයින් ශ්‍රී ලංකා කොටියා Panthera pardus kotiya යන විද්‍යාත්මක නමින් හැ`දින්වෙන ශ්‍රී ලංකාවේ වෙසෙන බිළාල කුලයට හෙවත් බළල් කුලයට අයත් සාමාජිකයන් ගෙන් විශාලතම සාමාජිකයා වෙයි. ශ්‍රී ලංකාව හැරුණු කොට මේ කුලයේ විශාල ම සාමාජිකයන් ලෙස සිංහයන්, ව්‍යාඝ්‍රයන්, හිම කොටියන් මෙන්ම ජගුවරයන් හැ`දින්වේ. මේ වන විට බිළාල කුලයට අයත් ව්‍යාඝ්‍ර උප විශේෂ 6ක්‌, සිංහයන් උප විශේෂ 8ක්‌ සහ කොටියන් උප විශේෂ 4ක්‌ ලොව වෙසෙන බැව් අනාවරණය කරගෙන ඇත. මොවුන් සියල්ල ම පැන්තරා ගණයට (Panthera genus) අයත් වෙයි. ලෝක සංරක්‍ෂණ සංගමය (IUCN) මඟින් කොටි උප විශේෂ 9ක්‌ ලොව පුරා ජීවත් වන බැව් හඳුනාගෙන ඇත. අප්‍රිකානු කොටියා (Panthera pardus pardus), ඉන්දියානු කොටියා (Panthera pardus fusca), ජාවා කොටියා (Panthera pardus melas), අරාබියානු කොටියා (Panthera pardus meimr), ඇමුර් කොටියා (Panthera pardus orientalis), උතුරු චීන කොටියා (Panthera pardus japonemsis), පර්සියානු කොටියා (Panthera pardus sexicolor), ඉන්දු චීන කොටියා (Panthera pardus delaeovri), ශ්‍රී ලංකා කොටියා (Panthera pardus kotiya) යන විශේෂ 9ක්‌ ලෝක සංරක්‍ෂණ සංගමය පෙන්වා දෙන ආකාරයට වඳ වී යැමේ තර්ජනයට ලක්‌ ව ඇත. නැඟෙනහිර හා දකුණු ආසියාව, සයිබීරියාව, අප්‍රිකාවේ උප සහරානු ප්‍රදේශ, ඉන්දියානු උප මහාද්වීප, මැලේසියාව, ඉන්දුචීනය සහ ශ්‍රී ලංකාව වැනි රටවල් රාශියක කොටි ජීවත් වෙති. ලෝකයේ ක්‍ෂීරපායි සතුන් අතර විශාල ම ව්‍යාප්තියක්‌ පෙන්වන මේ සත්ත්ව විශේෂයේ භූ ගෝලීය පැතිරීම පිළිබඳව විමසිSමේ දී පෘථිවියේ හරි අඩකටත් වඩා වැඩි ප්‍රදේශයක විසිරී ඇති බැව් පෙනේ. ඉන්දියාවේ ප්‍රදේශ ගණනාවක කොටින් දක්‌නට ලැබේ. මුහුදු මට්‌ටමේ සිට අඩි 15000ත් 16000ත් දක්‌වා උස බිම් ප්‍රදේශ දක්‌වා වූ අධික ශීතල හිමෙන් වැසුණු ප්‍රදේශවල පවා කොටි ජීවත් වෙති. මොවුන් හිම කොටි (Snow Leopard) යනුවෙන් හැඳින්වෙයි. මෙයින් පැහැදිලි වන කරුණක්‌ නම් කොටියාට දැඩි උණුසුමට මෙන්ම අධික ශීතලට ද ඔරොත්තු දීමේ හැකියාවක්‌ ඇති බව ය. ශ්‍රී ලංකාවේ යාපනය අර්ධද්වීපයේ හැරුණු කොට අනෙක්‌ සැම ප්‍රදේශයක ම කොටියා දක්‌නට ලැබේ. අඩි 7000කට වඩා උසැති හෝටන්තැන්න හා ඒ අවට ඇති කඳුවැටිවල පටන් තෙත් හා වියළි කලාපවල, වෙරළබඩ ප්‍රදේශ දක්‌වා වූ ඝන වනාන්තර මෙන්ම ගම්මාන ආශ්‍රිත වනාන්තරවලත් ජීවත් වෙයි. අතීතයේ ඉහත කී අයුරින් ශ්‍රී ලංකාවේ බොහෝ ප්‍රදේශවල ජීවත් වූ කොටින් අද යාල, විල්පත්තු, වස්‌ගමුව, ගල්ඔය වැනි ජාතික වනෝද්‍යානවලටත් රක්‍ෂිතවලටත් හා හෝටන්තැන්න, නකලස්‌, සිංහරාජය, ශ්‍රී පාද අඩවිය, ආශ්‍රිත වන බිම්වලටත් සීමා වී ජීවත් වෙයි.

ශ්‍රී ලාංකික උප විශේෂ

බොහෝ දෙනා මේ සත්ත්වයා දිවියා යනුවෙන් වරදවා තේරුම් ගෙන ඇති බවක්‌ දක්‌නට ලැබේ. දහවල දී හැසිරුණත් රාත්‍රියේ ද හැසිරීමට ප්‍රිය කරන කොටියා සැබැවින් ම නිශාචරයෙකි. දහවලට වඩා රාත්‍රියේ දී අති විශාල භූමි ප්‍රදේශයක සැරිසරයි. සැම කොටියකු ගේ ම ශරීරයේ එක හා සමාන පුල්ලි රටාවක්‌ දක්‌නට ලැබුණත්, ඒ ඒ කොටියාට ආවේණික වූ පුල්ලි රටාවක්‌ පිහිටා තිබීම නිසා එකිනෙකා වෙන් ව හඳුනාගැනීමට හැකියාවක්‌ ඇත. ලෝම වැස්‌මක්‌ සහිත වූ සිරුරේ පසුබිම් වර්ණය කහ පැහැයක්‌ ගන්නා අතර රන්වන් දුඹුරු පැහැයක්‌ දක්‌වා වර්ණය වෙනස්‌ වෙයි. මේ රටාව උන් එකිනෙකා වෙන් කර හඳුනා ගැනීමට ආධාර වෙයි. ශ්‍රී ලංකා කොටින් ගේ සිරුර රන්වන් කහ පැහැයක්‌ ගත් ලෝම වැස්‌මකින් යුක්‌ත ය. ගැහැනු, පිරිමි යන සතුන් දෙවර්ගයේ ම ශරීර ලක්‌ෂණ එක හා සමාන ය. ශරීරයේ මැද පෙදෙසේ තිබෙන පුල්ලිවලට වඩා දෙපාවල පුල්ලි කුඩා ය. බඩ පෙදෙස සුදු පැහැයක්‌ ගනී. කළු පැහැති කන් මත ළා කහ පැහැයක්‌ ගත් තිත් විසිරී ඇත. කන්පෙති ඇතුළත කහ, සුදු රෝම කූප ඇත. දෙනෙත් අ`දුරු පැහැයක්‌ ගනී. දිගු වලිගයේ මුල සිට අග දක්‌වා කළු, සුදු වයිරම් දක්‌නට ලැබේ.

හොම්බේ දෙපස දිගු ස්‌පර්ශක පිහිටා තිබීමත්, පහසුවෙන් ගොදුරක්‌ අල්ලා ඉරා ගැනීමට තරම් තියුණු මුවහතක්‌ ඇති, දිගු තියුණු නියපොතු තිබීමත්, ගොදුරක්‌ වෙත හඬක්‌ නො නැෙ`ගන පරිදි නිසලව ඇවිදීමට හැකි පරිදි කොට්‌ටා සහිත ශක්‌තිමත් පේශීන් ගෙන් සෑදුණු පාද පිහිටා තිබීමත්, සුවිශේෂී ලක්‌ෂණ ය. මේ පාද සැකැස්‌ම ඌට රහසිතගතව සැරිසැරීමට ආධාරකයක්‌ වී ඇත.

ගොදුරු සෙවීම

කොටි බොහෝ විට හුදෙකලාව හෝ ජෝඩු වශයෙන් හෝ ජීවත් වෙති. රාත්‍රියේ හෝ උදෑසන කාලයේ ගොදුරු සොයා යැම සාමාන්‍ය සිරිතක්‌ වුවත් දවසේ ඕනෑ ම වෙලාවක සතකු ගොදුරක්‌ කර ගැනීමට පසුබට නො වේ. ඉතා තියුණු දෘෂ්ටියක්‌ මෙන්ම ගඳ සුවඳ දැනීමේ හැකියාවක්‌ ඇති කොටියා ගෙරවීම සතුන් දඩයම් කිරීමට උපයෝගී කර ගනී. කොටියා ගේ මේ ගෙරවීම අසා කලබල වන මුවකු හෝ වඳුරකු හෝ න`ගන ශබ්දය නිවැරැදිව හඳුනාගෙන උන් සිටින ස්‌ථානය සොයා යැමට මනා හැකියාවක්‌ ඇත. වඳුරකු දඩයම් කිරීමට අවශ්‍ය නම් උන් සිටින ගස මුලට ගොස්‌ ගෙරවීම හෝ ගස පහුරු ගෑම සිදු කරන අතර ගසට නැඟීමට ද උත්සාහ කරයි. මෙයින් කලබලයට පත් වන වඳුරන් ගසේ අතු අතර දිවීමේ දී එකකු හා දෙන්නකු බිමට වැටෙයි. බිමට වැටෙන වඳුරා ඉතා ම පහසුවෙන් ගොදුරු කර ගැනීමට කොටියාට හැකි වෙයි.

ගසක දෙබලක ලැග සිට මුවකු වැනි ගොදුරක්‌ වෙතට පැනීමට ද හැකියාවක්‌ ඇති කොටියාට ගොදුරු නො වන්නේ අලි ඇතුන් හා හොඳින් වැඩුණු කුළු මීමකු වැනි සතුන් පමණි. ඒ අතර සිටින සැම ක්‍ෂීරපායි සත්ත්වයකු ම මෙන්ම පක්‍ෂීන් ද කොටින් ගේ ආහාරය වේ. රාත්‍රී කාලයේ දී ගව පට්‌ටිවලට පැන පැටවුන් ඩැහැ ගැනීමටත්, බල්ලන් ඩැහැගෙන යැමටත් දක්‌ෂ වේ. වල් ඌරන් සම`ග කරන සටන්වල දී ඌරු දළෙන් පහර කන කොටියා පසුබසින අවස්‌ථා ද ඇත.

තර්ජන...

අතීතයේ දී මෙන්ම වර්තමානයේ දීත් කොටින්ට විවිධ තර්ජන ඇති වෙයි. අධිරාජ්‍යවාදීන් මෙරට පාලනය කළ සමයේ සිට අදින් දශක 5ක්‌ පමණ මෑත කාලයක්‌ දක්‌වා මෙරට අලි ඇතුන් හා අනෙකුත් වන සතුන්ට ඇති වූ ජීවිත තර්ජන හා සමාන වූ ජීවිත තර්ජන කොටින්ට ද ඇති විය. එහෙත් අදට වඩා සරු වන ගහනයක්‌ එදා තිබුණු බැවින් ස්‌වාභාවික පරිසරයෙන් උන්ට ජීවිත ආරක්‍ෂාව සැලසිණි. අද එසේ නැත. වන සතුන්ට ජීවත් වීමට තිබෙන වනාන්තර මිනිසා විසින් පැහැරගනු ලැබ ඇත. වනාන්තර තුළින් පමණක්‌ ම යෑපෙන කොටියා වැනි සතුන් දඩයක්‌කරුවන් ගේ ඉලක්‌කයට ද ගොදුරු වන බැවින් ඌ ව`ද වී යන සත්ත්වයකු බවට පත් ව ඇත. මෙරට සංචාරක ව්‍යාපාරය දියුණු කිරිමේ අරමුණින් වන බිම් ආශ්‍රිතව, සංචාරක හෝටල් හා නවාතැන් ඉදි කිරීමේ ප්‍රවණතාවක්‌ දක්‌නට ලැබේ. එම හෝටල්වල රස මසවුලු ස`දහා ගෝන, මුව, වල්ඌරු වැනි සතුන් ගේ මස්‌වලට මෙන්ම කොටි මස්‌වලට ද ලැබෙන්නේ මුල් තැනකි. එබැවින් වෙඩි උණ්‌ඩයට මෙන්ම උගුල්වලට හසු වී මිය යන කොටින් ගේ සංඛ්‍යාවේ වැඩි වීමක්‌ මෑතක සිට දක්‌නට ලැබේ. මෙයට කදිම නිදසුක්‌ 2012 පෙබරවාරි 01 දින මේ පුවත්පතෙන් අනාවරණය කෙරිණි. එම පුවතට අනුව ශ්‍රීපාද අඩවිය, බගවන්තලාව මා එළිය යන ප්‍රදේශවල සැරිසැරූ කොටියකු මරා මස්‌ කර සමත් සම`ග විකිණීමට සකස්‌ කර තිබිය දී දඩයක්‌කරු සම`ග මස්‌ අත්අඩංගුවට ගැනිමට බගවන්තලාව පොලිස්‌ නිලධාරින්ට හැකි විය. දිගින් අඩි 6ක්‌ පමණ ඇතැයි සැලකෙන මේ කොටියා ගේ ඒ වන විටත් මස්‌ කිලෝ ග්‍රෑම් 1ක්‌ රුපියල් 350 බැගින් කිලෝ ග්‍රෑම් 40ක්‌ පමණ විකුණා ඇති බව එම දඩයක්‌කරුවන් ගෙන් අනාවරණය කර ගැනීමට පොලිස්‌ නිලධාරීන්ට හැකි වී ඇත.

හොරොව්පතාන, දියතිත්තවැව, පරංගියාවාඩිය යන වනගත ගම්මානවල සැරිසරන දඩයක්‌කරුවෝ හේන් ගොවියන් ගේ මුවාවෙන් වල් ඌරන්ට අටවන උගුල්වලට වස දමා කොටි හසු කර මරා දැමීම සිදු කරති. මෙහි දී ගව මස්‌ සුවඳට එන කොටියා වස දැමූ මස්‌ කා මිය යන බව ප්‍රදේශවැසියන් ගෙන් දැනගන්නට ලැබේ.

අදින් වසර 2කට පමණ පෙර සිංහරාජ වන අඩවියේ සිටි දුර්ලභ කළු කොටියා මිය ගියේ ද, ඌරන්ට ඇටවූ උගුලකට හසු වීමෙනි. ශ්‍රී ලංකා කොටියා යනු ශ්‍රී ලංකාවේ වඳ වී යැමේ තර්ජනයට ලක්‌ වූ සත්ත්වයෙකි. පසුගිය මාස 6 තුළ උගුල්වලට හසු වී මිය ගිය කොටින් ගේ සංඛ්‍යාව 10කි. වසර 2009 අංක 22 දරන පනතින් අවසන් වරට සංශෝධිත වන සත්ත්ව හා තුරුලතා ආඥා පනතට අනුව කොටියා ආරක්‍ෂිත සත්ත්වයෙකි. මේ පනතේ 30 වැනි වගන්තිය අනුව කොටියකු මරණයට පත් කිරීමට තැත් කිරීම, ඒ සඳහා උගුල් ඇටවීම, මැරූ සතා ගේ ශරීර කොටස්‌ ළඟ තබා ගැනීමත් දඬුවම් ලැබිය හැකි වරදකි. මෙසේ වරදකරුවකු වන අයෙකු අධිකරණයට ඉදිරිපත් කිරීමෙන් රුපියල් 30000 සිට 1,00,000 දක්‌වා වූ දඩයකට යටත් කිරීම හෝ වසර 2කට නො අඩු වසර 6කට නො වැඩි සිර දඬුවමක්‌ නියම කිරීම සහ මේ දඬුවම් දෙක ම හෝ නියම කළ හැකි ය.

කොටියා මදු ගසා අල්ලා ගැනීම පිළිබඳව රුක්‌ෂාන් ජයවර්ධන මහතා පැවසූයේ මෙවන් අදහසකි. මදු ගසා කොටින් ඇල්ලීම ශ්‍රී ලංකාවේ වනගත ප්‍රදේශවල සිදු වන සාමාන්‍ය දෙයක්‌. මෙහි දී සිදු වන්නේ ඌරන්ට ඇටවූ මදුවල කොටියා හසු වීමෙන් මිය යැමයි. දඩයක්‌කරුවන් මදු ගසන්න යොදා ගන්නේ මෝටර් සයිකල්වල බ්‍රේක්‌ කේබල් එක. කේබල් එකේ එක කෙළවරක්‌ මද්දට භාවිත කරලා අනෙක්‌ කෙළවර ම`දක්‌ සිහින් නැවෙනසුලු ගසක ගැට ගසනවා. කොටියා මේ මද්දට හසු වුණොත් ඌ වේගයෙන් අදින්න පටන් ගන්නවා. එවිට ගස නැවී ඇදෙනවා මිස කැඩෙන්නේ නෑ. ගසේ බැන්ද කේබල් එක කැඩෙන්නෙත් නෑ. ඒත් කොටියාව මද්දේ හිර වෙනවා. බෙල්ල, බඩ වගේ ප්‍රදේශයක්‌ මද්දට හසු වුණොත් මාරාන්තික තුවාල ලබා මිය යනවා. කකුලක්‌ වැනි අවයවයක්‌ මද්දට හසු වුණොත් වඩාත් හොඳින් මද්දට කකුල හිර වී තිබෙන්නත් පුළුවන්. අදින පාරට කේබල් එකට කකුල කැපිලා යන්නත් පුළුවන්.

අතීතයේ ශ්‍රී ලංකාවේ කොටි 600ත් 800ත් අතර ප්‍රමාණයක්‌ සිටින බවට වාර්තා වුණා. මම හිතන්නේ ඊට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක්‌ හිටියා කියලයි. මේ සැම දෙයක්‌ ම අනුමාන සංඛ්‍යා. යාල වැනි වනගත ප්‍රදේශයක අපි දන්නා සීමාවක ඉන්න කොටි සංඛ්‍යාව ගණනය කරලා ශ්‍රී ලංකාවේ තිබෙන රක්‌ෂිත ප්‍රදේශවලට අනුව අනුමාන සංඛ්‍යාවක්‌ වාර්තා කිරීමෙන් තමයි කොටි ගහණය ගණන් ගන්නේ. එසේ නැති ව එය සත්‍ය සංඛ්‍යාවක්‌ නො වෙයි.

මුල්ගල විශේෂය

අග්‍රස්‌ථ මුල් පෙළේ විලෝපීයයකු මෙන්ම මුල්ගල් විශේෂයක්‌ (Keystone species) වන කොටියා ශ්‍රී ලංකාවට වැදගත් වන සත්ත්වයෙකි. මාංශ භක්‍ෂකයකු වන බැවින් ශාක භක්‍ෂකයන් පාලනය කොටියා විසින් සිදු කරනු ලබයි. එහෙයින් උලා කෑමෙන් වන පරිසර පද්ධති හීන වීම ද, වළක්‌වයි. නිදසුනක්‌ ලෙස කොටියා පරිසර පද්ධතියක ආරුක්‌කුවක්‌ ලෙසට ද හැඳින්විය හැකි ය. ආරුක්‌කුවක සැම ගඩොලක්‌ ම එකිනෙකට බැඳී පවතියි. එනම් සැම ගඩොලක්‌ ම එකිනෙකට ආධාරකයක්‌ ලෙස ක්‍රියා කරයි. එහෙයින් මෙහි මුල්ගල ඉවත් කළොත් සියලු ම ගල් බිඳ වැටී ආරුක්‌කුව විනාශ වෙයි. ඒ අයුරින් ම කොටියා පරිසර පද්ධතියෙන් ඉවත් වුවොත් මුළු පරිසර පද්ධතිය ම බිඳ වැටෙයි. එබැවින් උන් මුල්ගල් විශේෂයක්‌ ලෙසට ද හැඳින්වෙයි.

මාංශ භක්‍ෂකයකු වුවත් කොටියා අවස්‌ථාවාදී විලෝපීයයෙකි. දඩයම් කළ සතුන් එසැනින් ආහාරයට ගන්නා මොවුන් මළ කුණු ද, ආහාරයට ගනී. එහෙයින් සීමාසහිත තත්ත්ව යටතේ ජීවත් වීමේ හැකියාවක්‌ තිබුණ ද, පරිසර සමබරතාව රැක ගැනීමට ඉතා ම වැදගත් සත්ත්වයෙකි. පියකරු සතකු වුවත් රුදුරු ගති පැවතුම් ඇති කොටියා නිතර දැකීමට නො හැකි දුලබ සතකු වීම දෙස්‌ විදෙස්‌ සංචාරකයන් අවධානයට යොමු වී ඇති ශ්‍රී ලංකාව වැනි රටක සංචාරක ව්‍යාපාරය නැංවීමට මනා රුකුලක්‌ ගෙන දෙයි.

විශාලත්වය

හොඳින් වැඩුණු කොටියකු ගේ හිසේ සිට ශරීරයේ කෙළවර දක්‌වා දිග සෙ.මී. 95ත් 165ත් අතර ප්‍රමාණයක්‌ වෙයි. වලිගය පමණක්‌ සෙ.මී. 60ත් 110ත් අතර වෙයි. ඉදිරි පාදවල උරහිස දක්‌වා උස හෙවත් කොටියා ගේ උස සෙ.මී. 45ත් 80ත් අතර වෙයි. පිරිමි සතෙක්‌ ගැහැනු සතාට වඩා ප්‍රමාණයෙන් විශාල ය. ප්‍රතිශතයක්‌ වශයෙන් ගත් කල සියයට 30ක්‌ පමණ විශාල වෙයි. පිරිමි සතෙක්‌ බරින් කිලෝ ග්‍රෑම් 30ත් 90ත් අතර ය. කිලෝ ග්‍රෑම් 91ක උපරිම බරක්‌ ඇති කොටියකු සිටි බැව් අප්‍රිකාවේ ක්‌රූගර් ජාතික වනෝද්‍යානයෙන් වාර්තා වී ඇත. සාමාන්‍යයෙන් පිරිමි සතකු ගේ අඩවියක්‌ හෙවත් වසමක්‌ වර්ග කිලෝ මිටර් 30ත් වර්ග කිලෝමීටර් 78ත් අතර ප්‍රමාණයක්‌ වෙයි. ගැහැනු සතකු ගේ අඩවියක්‌ වර්ග කිලෝමීටර් 15ත් 16ත් අතර ප්‍රමාණයක්‌ වේ. මේ විශාලත්වය වනාන්තරයේ තිබෙන සම්පත් ප්‍රමාණය මත රඳා පවතී. එනම් සම්පත් බහුල ප්‍රදේශයක අඩවිය කුඩා වන අතර සම්පත් අඩු ප්‍රදේශයක අඩවිය විශාල වෙයි. කොටියෙක්‌ වනාත්තරය තුළ සැරිසැරීමේ දී සිය අඩවිය හෙවත් වසම සලකුණු කර ගැනීමට අමතක නො කරයි. ලෝක තත්ත්වය විමසීමේ දී නේපාල පිරිමි කොටියකු ගේ වසම වර්ග කිලෝ මීටර් 48ක්‌ පමණ විශාල වෙයි. ගැහැනු සතකු ගේ වසමක විශාලත්වය වර්ග කිලෝ මිටර් 17ක්‌ පමණ වෙයි. පැටවුන් සිටින අවධියෙක දී නම් ගැහැනු සතකු ගේ වසමක්‌ වර්ග කිලෝ 5ත් 6ත් අතර විශාලත්වයකට සීමා වෙයි. සාමාන්‍යයෙන් ශ්‍රී ලංකා කොටියකු ගේ වසම වර්ග කිලෝ මීටර් 4ත් 10ත් අතර ප්‍රමාණයක්‌ වෙයි. මුත්‍රා කිරීමෙන් හෝ බෙටි දැමීමෙන් හෝ සිය අඩිවිය වෙන් කර ගනී.

විසිවැනි සියවසේ මුල් හා මැද කාල සීමාවල දී ශ්‍රී ලංකාවේ කොටි ගැහැනු සතුන් 7 දෙනකු සම්බන්ධයෙන් කරන ලද සමීක්‍ෂණයකට අනුව සාමාන්‍ය බර කිලෝ ග්‍රෑම් 29ක්‌ වූ අතර හිස පෙදෙසේ සිට ශරීරය කෙළවර දක්‌වා දිග අඩි 3 අඟල් 5ක්‌ විය. එසේ ම වල්ගය අඩි 2 අඟල් 6.5ක්‌ වූ බැව් අනාවරණය විය. විශාල ම ගැහැනු සතා ගේ හිස පෙදෙසේ සිට සිරුර කෙළවර දක්‌වා දිග අඩි 3 අඟල් 9ක්‌ වූ අතර වල්ගය අඩි 2 අඟල් 9ක්‌ විය. කොටි පිරිමි සතුන් 11 දෙනකු යොදා කළ සමීක්‍ෂණයක දී සාමාන්‍ය බර කිලෝ ග්‍රෑම් 56ක්‌ වූ අතර විශාල ම කොටියා ගේ බර කිලෝ ග්රෑම් 77ක්‌ විය. හිසේ සිට සිරුරේ කෙළවර දක්‌වා දිග අඩි 4 අඟල් 2ක්‌ ද, වලිගයේ දිග අඩි අඟල් 10ක්‌ ද විය. ((Peacock R.I (1939) The Funa of BritishIndia Including Ceylon and Burma MammaliaVol. 01)

වන සතුන් පිළිබඳව අධ්‍යයනය කරන ශ්‍රී ලාංකිකයන් අතළොස්‌සක්‌ වැනි ප්‍රමාණයක පුද්ගලයන් අතුරින් මුල් පෙළේ ශ්‍රී ලාංකිකයකු වන රුක්‌ෂන් ජයවර්ධන යනු ශ්‍රී ලංකාවේ කොටියා පිළිබඳ නිවැරැදි අධ්‍යයනයක යෙදී උන් සංරක්‍ෂණය කිරීමේ මහා ප්‍රයත්නයක යෙදෙන සත්ත්ව සංරක්‍ෂකයෙකි. ඔහු සිය අත්දැකීම් තුළින් ශ්‍රී ලංකා කොටියා පිළිබඳව අදහස්‌ දක්‌වන්නේ මේ අයුරිනි.

මේ සත්ත්වයා දිවියා කියලා හැඳින්වීම වැරදියි. විද්‍යාත්මක නාමය පැන්තරා පාඩුස්‌ කොටියා. ශ්‍රී ලංකාවේ ඉන්න කොටියා ඉන්දියාවෙන් වෙන් වුණු උප විශේෂයක්‌. ඉන්දියාවේ සිටින විශාල ම බිළාලයා ව්‍යාඝ්‍රයා. අතීතයේ දීත් අදත් ශ්‍රී ලංකාවේ මුහුදු මට්‌ටමේ සිට ඉතා උස්‌ කඳු ප්‍රදේශ දක්‌වා සැම උස මට්‌ටමක ම කොටි ජීවත් වෙනවා. මේ සතාට අහිතකර දේශගුණයක්‌, කාලගුණයක්‌, දුෂ්කර පෙදෙසක්‌ නැති තරම්. අධික ශීතල මධ්‍ය කඳුකරයේ හෝර්ටන් තැන්න, නුවරඑළිය, නකල්ස්‌ කඳුවැටිය, සිංහරාජය වැනි වනාන්තර පරිසර පද්ධතිවලත් යාල, විල්පත්තුව වැනි වියළි කලාපයේ වනාන්තර පද්ධතිවලත් කොටියා ජීවත් වෙනවා. ඉන්දියාවේ හිමාල කඳු වැටියේ ඉහළ සීමාවේ කොටියාට ජීවත් වීමේ අපහසුතාවක්‌ තිබෙන බැව් පෙන්නුම් කරනවා. ඒ එක්‌තරා සීමාවක්‌ දක්‌වා පමණයි. නමුත් සයිබීරියාවේ අඩි 12000කට වඩා උස්‌ ප්‍රදේශවල හිම කොටියා ජීවත් වෙනවා. එහෙම නම් හිමාලේ උස්‌ ම ප්‍රදේශවල කොටියාට ජීවත් වීමට අපහසු වී තිබෙන්නේ සීතල නිසා නො වෙයි. ආශ්වාස කිරීමට ප්‍රමාණවත් වාතය නොමැති වීම නිසයි. මෙයින් පැහැදිලි ව ම පෙනී යන දෙයක්‌ තමයි ඉන්දියානු කොටියත් සයිබීරියානු කොටියත් අතර මායිමක්‌ තිබෙනවා කියලා. ඒත් පරාසයක්‌ නෑ. ඉන්දියානු කොටියා අවසන් කරන තැනින් සයිබීරියානු කොටි ආරම්භ කරනවා. හිම කොටියා මුහුදු මට්‌ටමේ සිට අඩි 16000ක්‌ වැනි උසක්‌ දක්‌වා ජීවත් වෙනවා.

වසමක්‌ වෙන් කිරීම

අපි ශ්‍රී ලංකාවේ කොටියා ගැන කථා කරමු. කොටියකු ගේ ගැහැනු සතෙක්‌ වගේම පිරිමි සතෙක්‌ වනාන්තරයේ ජීවත් වෙන්නේ උන්ට ම වෙන් වුණු අඩවියක්‌ හෙවත් වසමක්‌ වෙන් කරගෙනයි. උන් ආහාරයට ගන්නේ උන් තෝරාගත් අඩවිවල සිටින සතුන් පමණයි. ජලය පානය කරන්නේ උන් ගේ අඩවියේ තිබෙන ජලාශවල පමණයි. තමන් ගේ අඩවියට පිටස්‌තර කොටියෙක්‌ පැමිණියොත් හෝ පැමිණීමට උත්සාහ කළොත් එතැන ගැටුමක්‌ ඇති වෙනවා. මේ ගැටුම බොහෝ විට දුරදිග නො යා විසඳා ගන්නයි බලන්නේ. මෙහි දී නැවත මායිම් ලකුණු කිරීමක්‌ සිදු කෙරෙන අවස්‌ථා තිබෙනවා. සමහර අවස්‌ථාවල දී ඈතින් සිට ගෙරවීම් වැනි ශබ්ද නිකුත් කරනවා. ඉරියව්වලින් හැසිරීම්වලින් විරෝධය පානවා. මේ සැම තහන්චියක්‌ ම ගණන් නො ගෙන අඩවිය ආක්‍රමණය කළොත් පමණක්‌ එතැන ගැටුමක්‌ ඇති වෙනවා. මේ ගැටුමෙන් අඩවිය අයිති කොටියාට පිටස්‌තර කොටියා පැරදී අනිවාර්යයෙන් ම මිය යනවා. සාමාන්‍යයෙන් පිරිමි සතකු ගේ අඩවිය ගැහැනු සතකු ගේ අඩවියකට වඩා විශාලයි. ඒ වගේම ගැහැනු සතුන් දෙතුන් දෙනකු ගේ අඩවි හරහා පිරිමි සතකු ගේ අඩවියක්‌ වෙන් වී තිබෙනවා. ගැහැනු සතුන් දෙදෙනකු ගේ අඩවි දෙකක්‌ අතර හිස්‌ තැනක්‌ නැහැ. සමහර විට අසල්වැසි මහලු පිරිමි සතෙකකුත් තරුණ පිරිමි සතෙකුත් අඩවියක්‌ සම`ග මායිමක්‌ හදාගෙන ජීවත් වෙන්න පුළුවන්. තරුණ කොටි මෙවැනි අඩවිවලට එන අවස්‌ථා තිබෙනවා. එවන් අවස්‌ථාවල දී විරුද්ධවාදියා ගේ දුර්වලකම තේරුම් ගත් විට මායිම් ලකුණු කිරීමට මුත්‍රා කිරීමක්‌ හෝ බෙටි දැමීමක්‌ කරනවා. මේ බේටි හෝ මුත්‍රා ඉව කිරීමෙන් බෙටි හා මුත්‍රා කළ සතා ගේ ස්‌වභාවය පිටස්‌තරයාට තේරුම් ගන්න හැකියාව තිබෙනවා. මේ ඉතා සියුම් හැකියාවෙන් අදාළ සතා මහලු සතෙක්‌ ද, තරුණ සතෙක්‌ ද, පිරිමි සතෙක්‌ ද, ගැහැනු සතෙක්‌ ද, ලිංගික වශයෙන් පරිණත වෙලා ද, ප්‍රජනන කාලය ළං වෙලා ද යන්න තේරුම් ගන්න හැකියාව තිබෙනවා.

ලිංගික පරිණතිය

ගැහැනු සතෙක්‌ ඉපදී වසර දෙකක්‌ දෙකහමාරක්‌ වැනි කාලයක්‌ යන විට ලිංගික වශයෙන් පරිණත වෙනවා. මෙයින් පසු උන් ගේ ජීවිතයේ අවසන් වසර 2 දක්‌වා කාලය තුළ පැටවුන් බිහි කරනවා. සාමාන්‍යයෙන් වසර දෙකකට වරක්‌ පැටවුන් දෙදෙනෙක්‌ හෝ තුන් දෙනෙක්‌ පමණ බිහි කරනවා. ලිංගික වශයෙන් එක්‌ වීමට නියමිත කාලයක්‌ නැහැ. වසරේ ඕනෑ ම කාලයක එක්‌ වී පැටවුන් බිහි කරන්න හැකියාව තිබෙනවා. මගේ අත්දැකීම්වලින් දන්නා දෙයක්‌ තමයි ශ්‍රී ලංකාවේ වියළි කාලයේ වියළි ම මාස දෙකේ හා තෙත් කාලයේ තෙත් මාස දෙකේ උන් ගේ එකතු වීමේ වැඩි වීමක්‌ පෙන්නුම් කරන බව. වියළි කාලයේ ජුලි- අගෝස්‌තු යන මාසවල නැත්නම් ජුලි- සැප්තැම්බර් යන කාල සීමාවලත් නැවත දෙසැම්බර් සිට ජනවාරි මුල් සති දෙක කාල සීමාවේ වැඩි ම එක්‌වීම් දක්‌නට ලැබෙනවා. හේතුව කුමක්‌ ද කියල හරිහැටි සොයාගෙන නෑ. කොටියෙක්‌ උපරිමව අවුරුදු 12ක්‌ පමණ ජීවත් වෙනවා. මගේ අත්දැකීම්වලින් යාල ජාතික වනෝද්‍යානයේ අවුරුදු 16ක්‌ වයස ගැහැනු සතෙක්‌ සිටි බැව් පෙන්වා දෙන්න පුළුවන්. කුඩා කාලයේ සිට අවධානයෙන් අධ්‍යයනය කළොත් තමයි උන් ගේ වයස නිවැරැදිව සොයාගන්න පුළුවන් වෙන්නේ.

අභියෝගය

කොටියකුට වයස්‌ගත වන විට ආහාර සොයා ගැනීම ස`දහා අභියෝග රැසකට මුහුණ දෙන්න සිදු වෙනවා. මහලු වෙන කොට උන් ගේ ජවය ක්‍රමයෙන් අඩු වෙනවා. ඒ නිසා දිවීමේ දී දුර්වලතා පෙන්නුම් කරනවා. අමාරුවෙන් හෝ සතෙක්‌ අල්ලා ගත්තොත් මැරීම එතරම් අපහසු නැහැ. මොකද කොටියා සතෙක්‌ මරන්න ඉතාමත් නිවැරැදි තාක්‍ෂණයක්‌ අනුගමනය කරන නිසා. වේගයෙන් දිවීම අපහසු නිසා මුවන්, ගෝනුන් වැනි සතුන් අල්ලා ගන්න අපහසු වුණත් හාවන්, මොණරුන් වැනි සතුන් පහසුවෙන් අල්ලා ගන්න පුළුවන්. කුඩා සතුන් ආහාරයට ගන්නවා කියන්නේ ප්‍රමාණවත් ආහාර වේලක්‌ ලැබෙන්නේ නෑ කියන එකයි. ඒ නිසා දවසට දෙතුන් වතාවක්‌ හෝ ඊට වැඩි වාර ප්‍රමාණයක්‌ දඩයම් කරන්න සිදු වෙනවා. මහලු සතකුට ඒක බොහොම වෙහෙසකරයි. කොටියා ගේ තිබෙන විශේෂ ලක්‍ෂණය තමයි ගොදුර සම්පූර්ණයෙන් ආහාරයට ගැනීම. නමුත් වල් ඌරන් රංචුවක්‌ ගොදුර වෙතට ආවොත් කොටිය ගෙන් ගොදුර පැහැර ගැනීමට උත්සාහ කරනවා. එවන් අවස්‌ථාවක දී කොටියා පසුබහිනවා. තනි ඌරෙක්‌ ආවොත් ඌරා පරදිනවා. මුවෙක්‌, ගෝනෙක්‌ වගේ විශාල සතෙක්‌ මරා බඩ පෙදෙසේ ඇතුළත ඉන්ද්‍රියයන් සියල්ල ආහාරයට ගන්නවා. එතකොට ගොදුරේ මු`ඵ බරින් සියට 30ක්‌ විතර අඩු වෙනවා. ඉන්පසුව කරන්නේ මළකුණ ගසක්‌ උඩට ගෙන යැමයි. කොටියා දක්‍ෂ ගස්‌ නඟින්නෙක්‌. මුවෙක්‌ වැනි සතෙකු අරගෙන ගස්‌ නැ`ගීම එතරම් අපහසු කාර්යයක්‌ නො වෙයි. විශාල තර්ජනයක්‌ එන්නේ කිඹුලන් ගෙන්. රාත්‍රියට ජලාශවලින් කිඹුල්ලු ගොඩට එනවා. ඉතා ම තියුණු ඉවක්‌ තිබෙන නිසා කිඹුලාට කිලෝමීටරයක්‌ වැනි දුරක සිට වුවත් සත්ත්ව මළකුණේ ඉව අල්ලාගෙන තිබෙන තැනට එන්න පුළුවන්. සුළං හමන දිශාව හඳුනාගෙන ඉලක්‌ක කර මළකුණට ළඟා වෙනවා. විශාල කිඹුලෙක්‌ නම් කොටියාව බය කර ගොදුර ඩැහැගන්න උත්සාහ කරනවා. මෙහි දී කිඹුලාත් කොටියාත් අතර කඹ ඇඳිල්ලක්‌ වැනි සටනක්‌ ඇති වෙනවා. කොහොම හරි කොටියා ගෙන් ගොදුර ඩැහැගත්තොත් කිඹුලා කරන්නේ ගොදුර ජලාශයට ඇදගෙන යැමයිs. නරියා වැනි සතුන් ගෙන් කොටියට තර්ජනයන් නැති නිසා කොටියා නැති අතරේ මළකුණ කන්න උත්සාහ කරනවා. කපුටන් මේ අතරට එකතු වුණත් උන් ගෙන් තර්ජනයක්‌ ඇති වෙන්නේ නෑ. මෙහි දී කිව යුතු දෙයක්‌ තමයි කොටියා අනෙක්‌ සතුන් සමග ආහාර බෙදාගෙන කන සතෙක්‌ නො වෙයි. ඌ උත්සාහ කරන්නේ ගොදුර තනිය ම භුක්‌ති විඳින්න. ඒ නිසයි මැරුණු සතා ගසක්‌ උඩට ගෙනියන්න උත්සාහ කරන්නේ. වරක්‌ දඩයම් කර නැවත දඩයම් කිරීමට කාල සීමාවක්‌ නැතත් එක දඩයමක්‌ කර එය ආහාරයට ගෙන සමහර විට දින දෙකකට පමණ පසුව නැවත දඩයමක්‌ කරන්න පුළුවන්. ප්‍රමාණයෙන් විශාල ගොදුරක්‌ දඩයම් කර සම්පූර්ණ ආහාරයට ගත්තොත් දින දෙකකට පසුව නැවතත් දඩයමක්‌ කරන්න පුළුවන්. පැටවුන් ඉන්න කොටි දෙනක නම් දවසක්‌ ඇර දවසක්‌ දඩයම් කරනවා. මොකද, වැඩි ආහාර ප්‍රමාණයක්‌ අවශ්‍ය නිසාත් පැටවුන් රැක ගැනීමට කාලය අවශ්‍ය නිසාත්.

දඩයම් පුහුණුව

ඉපදී වසර 2ක්‌ පමණ යන තෙක්‌ කොටි පැටවුන් මවත් සමග දැඩි සබඳතාවක්‌ දක්‌වයි. ඉපදී මුල් මාස තුනේ දී මව ගෙන් කිරි බී වැඩෙන කුඩා පැටවුන් ඉන්පසු ක්‍රමයෙන් දඩයමටත් මස්‌ කෑමටත් හුරු කරනු ලබයි. මව කරන දඩයම් බලා සිට පැටවුන්ට දඩයම් පුහුණු වීමට කාලයක්‌ ලැබෙන්නේ නැත. හේතුව පැටවුන් කුඩා කල කලබලකාරී ස්‌වභාවයක්‌ ගන්නා නිසා මව කරන්නේ උන් ගල් ලෙන තුළ හෝ වෙනත් තැනක රඳවා දඩයමට යැම බැවිනි. පැටවුන් ක්‍රමයෙන් වැඩෙන විට බාගයට මරන ලද හාවන්, මුව පැටවුන් වැනි සතුන් පැටවුන් අසලට ගෙනැවිත් දැමීම මව ගේ සිරිතයි. මෙවන් අවස්‌ථාවක මව පසෙකට වී බලා සිටින අතර පැටවු බාගයට මැරුණු ගොදුර දඩයම් කර අහාරයට ගනිති. එහෙත් ක්‍රමයෙන් වැඩෙන පැටවුන්ට මව දඩයම් පුහුණු කරන ආකාරය දුටු රුක්‌ෂන් ජයවර්ධන මහතා ඒ බැව් විස්‌තර කළේ මෙලෙසිනි.

මේ සිද්ධිය වුණේ යාල වනෝද්‍යානයේ. මම දුටු ඉතා ම ලස්‌සන දර්ශනයක්‌. කොටි මවක්‌ පැටවුන්ට දඩයම් පුහුණු කරන අවස්‌ථාවක්‌. වනෝද්‍යාන එළිමහනේ තිබුණ තනි ගසක වඳුරෝ රැළක්‌ හිටියා. කොටි මව පැටවුන් සමග ගහට නැග්ගා. තනි ගසක්‌ නිසා වඳුරන්ට වෙනත් ගසකට මාරු වෙන්න හැකි වුණේ නෑ. වඳුරෝ කලබල වෙලා දුවන්න පටන් ගත්තා. කොටි පැටවුන් උන් පස්‌සේ පන්නමින් ඉහළට යනවා. මේ වෙලාවේ මව කළේ පහළට ඇවිත් ගසේ අතු බෙදෙන ප්‍රධාන කරුව අසල රැඳී ඇවිත් සිටි එකයි. ඌ එහෙම කළේ කලබල වුණු වඳුරන්ට ගහෙන් බැහැලා යන්න බැරි වෙන්නයි. පැටවුන් අතු අතර සිටින වඳුරන් පන්නමින් අතු අතර දුවනවා. මව එදෙස බලාගෙන අවධානයෙන් ඉන්නවා. කොටි මවට වඳුරන් ගේ භයක්‌ තිබුණත් පැටවුන්ට භයක්‌ නැහැ. ගසේ අතු අතර දුවපු කොටි පැටවුන් මහන්සි වී සිටින විට වඳුරන් උන් ළඟට එනවා. උන් පැටවුන් පන්නනවා. මේ ආකාරයට පැටවුන්ට දඩයම් උගන්වන අවස්‌ථා බොහොමයක්‌ සිදු වෙනවා. සමහර වෙලාවට කොටි මව, ගස මුල රැ`දී සිටිනවා. මෙවන් අවස්‌ථාවක දී දුවද්දී ගසෙන් වැටෙන වඳුරන් කොටි මව විසින් දඩයම් කරනු ලබන අවස්‌ථා තිබෙනවා.

කොටියා අවස්‌ථාවාදී සතෙක්‌. බොහෝ විට දඩයමට අවස්‌ථාවක්‌ එනතෙක්‌ බලා සිටිනවා. කුස පිරී තිබුණු අවස්‌ථාවක දඩයම් නො කළත් සැණින් දඩයමට අවතීර්ණ වෙනවා. වනාන්තරයක දී වුවත් සාමාන්‍ය පරිසරයක දී වුවත් සැඟවී සිටීමේ හැකියාවක්‌ තිබුණත් අලියා ගෙන් හා වලසා ගෙන් මෙන් මිනිසාට හිරිහැරයක්‌ නැහැ. මිනිසුන් සිටින ප්‍රදේශවල වුණත් ඉතා ම පරෙස්‌සමෙන් සැ`ගවී ජීවත් වීමට උත්සාහ කරන කොටියා මිනිසුන් සම`ග සම්බන්ධතාවක්‌ ගොඩන`ගා ගන්නේ නැහැ.

වියළි කලාපයේ රක්‍ෂිත වනාන්තරයක කොටියා ගේ ව්‍යාප්තිය වැසි වනාත්තරවල ව්‍යාප්තියට වඩා වෙනස්‌. මෙහි දී වියළි කලාපයේ රක්‍ෂිත වනාන්තරවල, තෙත් කලාපයේ වනාන්තරවලට වඩා වැඩි පැතිරීමක්‌ පෙන්නුම් කරනවා. වියළි කලාපයට අයත් වනාන්තර වර්ගීකරණය කළොත් ලඳු කැළෑ, ඝන කැළෑ, රූස්‌ස වනාන්තර යනාදිය අයත් වෙනවා. ඒ නිසා වියළි කලාපීය වනාන්තරවල කොටියා ගේ පැතිරීම තෙත් කලාපීය වනාන්තරවලට වඩා වැඩි බවක්‌ පෙන්නුම් කරනවා. විශාල වනාන්තර ප්‍රදේශයක්‌, ඒ කියන්නේ වර්ග කිලෝමිටර් 1000ක්‌ පමණ වනාන්තරයක්‌ වර්ග කිලෝ මීටර් 50 බැගින් කැබැලිවලට කැඩී ගියොත් එක කොටසක සිට අනෙක්‌ කොටසට සංක්‍රමණය වීමට කොටියකුට අපහසු බැවින් උන් අතර සිදු වන ප්‍රජනනයේ දී ජාන සමාන වීමක්‌ සිදු විය හැකියි. මුල් කාලයේ දී සතුන් ගේ ගහනයේ අඩු වීමක්‌ සිදු නො වුණත් දිගු කාලයක්‌ තුළ ජාන සමාන වීමක්‌ ඇති වී උන් ගේ ගහනයේ වඳ වීමක්‌ සිදු වෙන්න පුළුවන්. ඒ නිසා වනාන්තර එළි පෙහෙළි කිරීම කොටින්ට මෙන්ම අනික්‌ වන සතුන් ගේ පැවැත්මටත් හානි කරන පරිසර දූෂිත ක්‍රියාවලියක්‌. කැළෑ බිම් ක්‍රමයෙන් ගම්මාන බවට පත් වන විට ඉතිරි වූ කැළෑ කුට්‌ටිවල කොටියා දහවල දී සැඟවී රහසිගතව ජීවත් වෙනවා. ඒත් රාත්‍රියේ දී කරන සංචරණයේ දී ගම්මානවලට ඇවිත් බල්ලන්, හරකුන්, එළුවන් වගේ සතුන් අල්ලා ගෙන යනවා. ගම්මානවලට කොටි එන්නේ ඒ නිසායි. ඉතා ම හොඳින් නිරික්‍ෂණය කළොත් පමණයි මෙවන් කැළෑ කුටිට්‌යක කොටියකු ඉන්න බව දැන ගන්න ලැබෙන්නේ. ඒත් උන් ඒ කැළෑ කුට්‌ටිය තුළත් අඩවියක්‌ නිර්මාණය කරගෙනයි ජීවත් වෙන්නේ.

කොටි භාර අරමුදල

කොටි භාරය (Leopard Trust) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ කොටියා ඇතුළු අනෙක්‌ වන සතුන් සංරක්‍ෂණය කිරීමේ අරමුණින් පිහිටුවන ලද දේශීය සංවිධානයකි. මෑත කාලයේ පිහිටුවන ලද විධිමත් සංවිධානයක්‌ වන මේ කොටි භාරය පිළිබඳව රුක්‌ෂන් ජයවර්ධන මහතා අදහස්‌ දැක්‌වූයේ මේ අයුරිනි.

ලෙපර්ඩ් ත්‍රස්‌ට්‌, එහෙම නැත්නම් කොටි භාරය අපි කීප දෙනෙක්‌ එකතු වෙලා පිහිටුවා ගත් දේශීය සංවිධානයක්‌. කොටියා කියන ක්‍ෂීරපායි සත්ත්වයා ශ්‍රී ලංකාවට ඉතා ම වැදගත් ජීවියෙක්‌. ඒ නිසා තමයි මේ සංවිධානය පිහිටෙව්වේ. ඒ කාලේ අපිට මේ සත්ත්වයා පිළිබ`දව තිබුණේ අඩු දැනුමක්‌. කැළේ දී අහඹු ලෙස දකින මේ සුන්දර ක්‍ෂීරපායි සත්ත්වයා නිසා අපි බෙහෙවින් සතුටු වෙනවා. ඡායාරූප ගන්නවා. නමුත් මේ සත්ත්වයා සංරක්‍ෂණයක්‌ සිදු වෙන්නේ නෑ. ඒ කාලේ වන ජීවී සංරක්‍ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවට මේ සතා ගැන තිබුණේ අඩු දැනුමක්‌. නමුත් විශේෂ උනන්දුවක්‌ තිබුණා. ඉන් පසුව අපි කළේ මේ සතා ගැන අධ්‍යයනයක්‌ කරල දැනුමක්‌ ලබා ගැනීමෙන් පසු පාසල් සිසුන් හා රටේ ජනතාව දැනුවත් කිරීමයි. මේ අතරේ තමයි මිතුරන් කීප දෙනෙක්‌ එකතු වෙලා කොටි භාරය පිහිටුවා ගත්තේ. එහි ප්‍රථම කාර්යය හැටියට කොටියා පිළිබ`දව පොතක්‌ නිර්මාණය කරන්න කටයුතු කළා. මෙහි දී මුලින් ම අපට අවශ්‍ය වුණේ හොඳ ඡායාරූප එකතුවක්‌ හදා ගන්න. උන් ගේ හැසිරීම් රටා අධ්‍යයනය කරමින් දිවා රෑ වනෝද්‍යානවල සැරිසරමින් අපි හොඳ ඡායාරූප එකතුවක්‌ හදා ගත්තා. කොටියා කැළෙන් මතුවෙන කොට කලබල නො වී ඌ නවත්වාගෙන ළඟට ගෙන්වා ගන්නා ආකාරයක්‌ අපි අත්දැකීමෙන් ඉගෙන ගත්තා. කට හ`ඩ භාවිත කරලා එසේත් නැත්නම් නිහඬ ව ඉඳලා උන් අපි අධ්‍යයනය කළා. ඒ වෙනකොට අපි දන්නා හැම දෙයක්‌ ම ඇතුළත් කරලා වසර 2003 දී අපි ඒ පොත පළ කළා. සැලකිය යුතු මුදලක්‌ වියදම් කර මනා නිමාවකින් තමයි ඒ පොත පළ කළේ. අවශ්‍ය මුදල් අපේ කණ්‌ඩායමේ කෙනෙක්‌ පරිත්‍යාගයක්‌ හැටියට ලබා දුන්නා. අප අතරින් වෙන් වූ වෛද්‍ය රවි සමරසිංහත්, ජෙහාන් කුමාරත් සහ මමත් මූලිකත්වය අරගෙන තමයි මේ පොත පළ කළේ. ලිපි හා ඡායාරූප අපේ පරිත්‍යාගයන් වුණා. මුල් පොත් පෙළ විකුණා ලබාගත් මුදලින් අපි අරමුදලක්‌ පිහිටෙව්වා. ඒ තමයි කොටි භාර අරමුදල. මේ අරමුදලේ ව්‍යවස්‌ථාව අනුව මුදල් වියදම් කිරීමට හැකියාව තිබෙන්නේ කොටියා ගේ සංරක්‍ෂණය සඳහා පමණයි. වන ජිවී සංරක්‍ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවට අපි උදව් කළත් වන ජීවි සංරක්‍ෂණ දෙපාර්තමේතුවේ ගොඩනැ`ගිලි ඉදි කිරීමට හෝ පාරවල් ඉදි කිරීමට හෝ අපි මුදල් වියදම් කරන්නේ නෑ. වැවක්‌ ප්‍රතිසංස්‌කරණය කරන්න මුදල් වැය කරනවා. වතුර වළක්‌ නිර්මාණය කිරීම වගේ දේවලට මුදල් වැය කරනවා. මොකද සෘජු ව ම කොටියාටත් අනෙක්‌ සතුන්ටත් එයින් ප්‍රයෝජනයක්‌ වන නිසා. දෙපාර්තමේන්තුවේ සේවය කරන අය ගේ සුබසාධන කටයුතුවලට මේ මුදල් වැය කරන්නේ නෑ. ඒත් වැටලීම් කණ්‌ඩායම්වල අවශ්‍යතාවට අනුව මුදල් වියදම් කරනවා. ඒ කියන්නේ වැටලීමකට යැමේ දී අත්‍යවශ්‍ය බඩුබාහිරාදිය, විදුලි පන්දම්, බැටරි, ආහාර වැනි දේ ස`දහා මුදල් වියදම් කරනවා. පැහැදිලිවම අපි මේ අරමුදල පිහිටුවා තිබෙන්නේ කොටියා ගේ සංරක්‍ෂණයටත් අනෙක්‌ සතුන් ගේ සුබසාධනයටත් පමණයි. මේ අරමුදලේ අනෙක්‌ ප්‍රධාන කාර්යය තමයි, පාසල් සිසුන් වගේ ම ප්‍රජාව දැනුවත් කිරීම. මේ දිනවල අපි පොතේ සිංහල පරිවර්තනය සකස්‌ කරගෙන යනවා. ඒ වැඩේ සම්පූර්ණ වුණොත් පාසල්වලට මෙය නොමිලේ ලබා දීමටත් පිටස්‌තර අයට සහන මිලකට ලබා දීමටත් අපට හැකි වේ වි.

ශ්‍රී ලංකාවේ මිනී කන කොටියා

දඩයමේ දක්‍ෂ කොටියා මිනිසුන් දුටු විට මඟහැර යැමේ ස්‌වභාවයක්‌ අනුගමනය කරයි. මෙය කොටියා ගේ ස්‌වාභාවික ලක්‍ෂණයක්‌ වුවත් මිනිස්‌ දඩයමට පුරුදු කොටි නිසා මිනිස්‌ ජීවිත රැසක්‌ අකාලේ අහිමි වූ බැව් සත්‍ය තොරතුරුවලින් අනාවරණය වෙයි. ආසියාවේ එවැනි සිද්ධි තුනක්‌ වාර්තා වෙයි. වර්ෂ 1918 - 1926 යන කාල සීමාවල ඉන්දියාවේ උත්තර ප්‍රාන්තයේ විසූ රුද්‍රප්‍රයාග්හි මිනී කන කොටියා පළමු වැන්නා වූ අතර දෙවැන්නා ශ්‍රී ලංකාවේ මඩකලපුවේ පුනානි ප්‍රදේශයේ විසූ පූනානිහි මිනී කන කොටියා විය. තුන්වැන්නා ශ්‍රී ලංකාවේ මඩකලපුව කෝමාරි ප්‍රදේශයේ විසූ කෝමාරිහි මිනිකන කොටියා වේ. මෙහි දී මිනී කන කොටියා ලෙස අර්ථ දක්‌වන්නේ මිනිසා පසු පස ගොස්‌ හෝ මිනිසකු එන තෙක්‌ බලා සිට දඩයම් කර ආහාරයට ගන්නා කොටි මිස මිනිසකු ගේ මළ කුණු ආහාරයට ගන්නා කොටියෙක්‌ නො වේ. එහෙත් පූනානිහි මිනී කන කොටියා මිනී කෑමට පුරුදු වී ඇත්තේ වැස්‌සෙන් බේරීමට ගෝනියක්‌ ඇෙ`ග් පොරවාගෙන සිටි හරක්‌ බලන කොලුවකු දඩයම් කර මරා කෑමෙන් පසු ව ය.

ඉන්දියාවේ රුද්‍රප්‍රයාග්හි මිනී කන කොටියා වර්ග සැතපුම් 500 ප්‍රදේශයක විසූ මිනිසුන් 125 දෙනකු අවුරුදු 9ක කාලයක්‌ තුළ දඩයම් කළ බැව් ජිම් කෝබට්‌ විසින් ලියන ලද නම් The Man Eatar of Punani කෘතියෙන් පැහැදිලි කරයි. මේ කෘතිය ශ්‍රී ලාංකික පරිසරවේදියකු වන ඩග්ලස්‌ බී. රණසිංහයන් විසින් ''ශ්‍රී ලංකාවේ පූනානිහි විසූ මිනී කන කොටියා'' යනුවෙන් සිංහලයට පරිවර්තනය කර ඇත. පූනානි ප්‍රදේශයේ ගැවසුණු මේ මිනී කන කොටියා 1924 වසරේ මාස 6ක්‌ තුළ මිනිසුන් 20 දෙනකු මරා ගොදුරු කරගෙන ඇති අතර කෝමාරිහි විසූ මිනී කන කොටියා වර්ෂ 1936 දී මිනිසුන් 4 දෙනෙකු දඩයම් කර ඇත. පූනානිහි විසූ මිනී කන කොටියා ශ්‍රී ලංකාවේ විසූ බ්‍රිතාන්‍ය ජාතික වැවිලිකරුවකු මෙන්ම දඩයක්‌කරුවකු වූ රොජර් ෂෙල්ටර් ආගර් විසින් 1924 අගෝස්‌තු මස 18 වැනි සඳු දින සවස 3.00ට වෙඩි තබා මරන ලදී. කෝමාරිහි විසූ මිනී කන කොටියා වසර 1936 දී ක්‌ලෙමන්ට්‌ බර්තොලමියුස්‌ නම් දඩයක්‌කරුවකු විසින් ඔහුව ගොදුරු කර ගැනීමට පසු පසින් එන විට වෙඩි තබා මරා දමන ලදී. එතැන් පටන් ශ්‍රී ලංකාව තුළ මිනී කන කොටින් පිළිබ`දව කිසිදු වාර්තාවක්‌ හෙළිදරව් වී නැත.
අද සතියේ විමසුම
අමල් උඩවත්ත